વૃદ્ધ સાસુ-સસરાની શાંતિ અને પુત્રવધૂના આશ્રય વચ્ચે ન્યાયિક સેતુ: ₹૩૫,૦૦૦ ભાડા અને ૬ માસના એડવાન્સની સુરક્ષા સાથે 'શેર્ડ હાઉસહોલ્ડ' ખાલી કરવા દિલ્હી હાઈકોર્ટનો સંતુલિત ચુકાદો - title clear satlasana revenue property

Latest

​📄 ખેતર, પ્લોટ અને મકાનના દસ્તાવેજ 🌱 જમીન એન.એ. (N.A. - બિનખેતી) 👥 વારસાઈ 🤝 જમીન વહેંચણી ✍️ હક્ક દાખલ કરવા તથા હક્ક કમી કરવા ​🏛️ મહેસૂલી અને તમામ સરકારી કામકાજ ખેતર, પ્લોટ તથા મકાનના દસ્તાવેજ હવે ઓથોરાઇઝ્ડ સ્ટેમ્પ વેન્ડર લાયસન્સી દ્વારા સચોટ અને કાયદેસર કરી આપવામાં આવશે.🏡 જમીન-મકાન પ્લોટ નાં બાના ખત, ગીરો, અને વેચાણ દસ્તાવેજ જેવા સરકારી કામકાજ માટે 🏡

Saturday, November 21, 2026

વૃદ્ધ સાસુ-સસરાની શાંતિ અને પુત્રવધૂના આશ્રય વચ્ચે ન્યાયિક સેતુ: ₹૩૫,૦૦૦ ભાડા અને ૬ માસના એડવાન્સની સુરક્ષા સાથે 'શેર્ડ હાઉસહોલ્ડ' ખાલી કરવા દિલ્હી હાઈકોર્ટનો સંતુલિત ચુકાદો

વરિષ્ઠ નાગરિકોના શાંતિપૂર્ણ જીવનના અધિકાર અને પુત્રવધૂના 'શેર્ડ હાઉસહોલ્ડ' (સાસરીના ઘર) માં રહેવાના અધિકાર વચ્ચે સંતુલન: દિલ્હી હાઈકોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો

​📝 સબ-ટાઇટલ:

નમ્રતા યાદવ વિરુદ્ધ રમેશ કુમાર યાદવ અને અન્ય – વૈકલ્પિક રહેઠાણની શરતે સાસુ-સસરાનું ઘર ખાલી કરવા અંગે સ્પષ્ટ દિશાનિર્દેશો

​📰 કેસનું સંક્ષિપ્ત મથાળું:

દિલ્હી હાઈકોર્ટે પુત્રવધૂને ₹૩૫,૦૦૦ પ્રતિ માસ ભાડાના વૈકલ્પિક ઘરની સુરક્ષા સાથે વૃદ્ધ સાસુ-સસરાનું ઘર ખાલી કરવાનો આદેશ આપ્યો.

​🏛️ કોર્ટનું નામ:

દિલ્હી હાઈકોર્ટ (નવી દિલ્હી) – ન્યાયાધીશ ડૉ. સ્વર્ણ કાંતા શર્મા

​⚖️ હુકમ / કેસ નંબર:

W.P.(C) 12654/2026, CAV 418/2026 અને CM APPL. 58666/2026 (CNR No. DLHC010408992026)

​📅 તારીખ:

ચુકાદો જાહેર થયાની તારીખ: ૧૯ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ (૧૯.૧૧.૨૦૨૬)

દિલ્હી હાઈકોર્ટે પુત્રવધૂને ₹૩૫,૦૦૦ પ્રતિ માસ ભાડાના વૈકલ્પિક ઘરની સુરક્ષા સાથે વૃદ્ધ સાસુ-સસરાનું ઘર ખાલી કરવાનો આદેશ આપ્યો.

​📖 કેસની પૃષ્ઠભૂમિ:

અરજદાર નમ્રતા યાદવના લગ્ન ૨૭ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૮ના રોજ પ્રતિવાદી નં. ૩ દીપેશ યાદવ સાથે થયા હતા અને ત્યારથી તેઓ દિલ્હીના પીતમપુરા સ્થિત મિલકત (HU-79) ના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર રહેતા હતા, જ્યારે તેમના ૭૦ વર્ષીય સસરા રમેશ કુમાર યાદવ અને ૬૪ વર્ષીય સાસુ કવિતા યાદવ ફર્સ્ટ ફ્લોર પર રહે છે. દંપતીને જુલાઈ ૨૦૦૯માં જન્મેલો એક પુત્ર છે, જે હાલ ધોરણ ૧૨માં અભ્યાસ કરે છે. વર્ષ ૨૦૧૬-૨૦૧૭માં પતિ-પત્ની વચ્ચેના સંબંધો વણસતા પતિ અલગ રહેવા જતા રહ્યા હતા, જેના કારણે સાસુ-સસરા અને પુત્રવધૂ વચ્ચે એક જ મકાનમાં રહેવા બાબતે દૈનિક ઘર્ષણ શરૂ થયું હતું.

​🕰️ કેસની પૃષ્ઠભૂમિ અને વિવાદનો ઇતિહાસ:

પતિ-પત્નીના વિવાદ બાદ વર્ષ ૨૦૧૭થી બંને પક્ષો વચ્ચે છૂટાછેડા, પુત્રની કસ્ટડી, ભરણપોષણ (Section 125 Cr.P.C.), ઘરેલુ હિંસા અધિનિયમ (PWDV Act) હેઠળના કેસો, મિલકતની માલિકી અંગેના દિવાની દાવાઓ (HUF દાવો) તેમજ કલમ 498A અને દસ્તાવેજોમાં છેડછાડ અંગેની વિવિધ ફોજદારી ફરિયાદો (FIR) ચાલી રહી છે. આ વિવાદો વચ્ચે વૃદ્ધ સાસુ-સસરાએ 'માતા-પિતા અને વરિષ્ઠ નાગરિકોના ભરણપોષણ અને કલ્યાણ અધિનિયમ, ૨૦૦૭' હેઠળ પુત્રવધૂને ઘર ખાલી કરાવવા અરજી કરી હતી. ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટે (DM) ૨૩ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ના રોજ ઘર ખાલી કરાવવાનો ઇનકાર કરી બંને પક્ષોને અલગ-અલગ ભાગમાં શાંતિથી રહેવા આદેશ આપ્યો હતો. જોકે, અપીલ સત્તાધિકારી (ડિવિઝનલ કમિશનર) એ ૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ DMનો હુકમ રદ કરી, સાસુ-સસરા દ્વારા વૈકલ્પિક રહેઠાણ આપવાની શરતે પુત્રવધૂ અને તેના પુત્રને ઘર ખાલી કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો, જેની સામે પુત્રવધૂએ દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરી હતી.

​🌟 ઐતિહાસિક ચુકાદો:

દિલ્હી હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટના S. Vanitha અને Satish Chander Ahuja જેવા સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદાઓને ટાંકીને 'વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમ, ૨૦૦૭' અને 'ઘરેલુ હિંસા અધિનિયમ, ૨૦૦૫' વચ્ચે સંતુલન સાધતો વ્યવહારુ અને સ્પષ્ટ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે વૃદ્ધ માતા-પિતાને તેમના જીવનના અંતિમ પડાવમાં સતત કંકાસ અને ભયના વાતાવરણમાં રહેવા મજબૂર ન કરી શકાય, પરંતુ સાથે જ પુત્રવધૂના રહેઠાણના અધિકારને પણ માત્ર ઔપચારિક કે અસ્પષ્ટ શરતો પર જોખમમાં મૂકી શકાય નહીં.

​🌍 ચુકાદાનું મહત્વ અને અસર:

આ ચુકાદો એવા સંયુક્ત કૌટુંબિક વિવાદો માટે માર્ગદર્શક બનશે જ્યાં સાસુ-સસરા અને પુત્રવધૂ એક જ છત નીચે રહેતા હોય અને રોજિંદા ઝઘડાને કારણે સહઅસ્તિત્વ અશક્ય બની ગયું હોય. આ નિર્ણયથી વરિષ્ઠ નાગરિકોને તેમના ઘરમાં શાંતિથી રહેવાનો અધિકાર સુરક્ષિત થયો છે, અને બીજી તરફ પુત્રવધૂને અનિશ્ચિતતામાંથી બચાવીને નિશ્ચિત ભાડું, એડવાન્સ ડિપોઝિટ અને ડિફોલ્ટ સામે કાયદાકીય રક્ષણ આપીને તેના રહેઠાણના અધિકારને નક્કર સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે.

​⚖️ ચુકાદાનો નિર્ણય:

હાઈકોર્ટે ડિવિઝનલ કમિશનરના ૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના ઘર ખાલી કરવાના મૂળ નિર્ણયને સિદ્ધાંતિક રીતે યોગ્ય ઠેરવ્યો હતો, પરંતુ પુત્રવધૂ અને તેના પુત્રના રહેઠાણની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તે હુકમની શરતોમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો (Modification) કરીને પિટિશનનો નિકાલ કર્યો હતો.

​📚 કાનૂની મુદ્દાઓ:

  • ​અધિનિયમો વચ્ચે સંતુલન: વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમ, ૨૦૦૭ (Senior Citizens Act) અને ઘરેલુ હિંસાથી મહિલાઓનું રક્ષણ અધિનિયમ, ૨૦૦૫ (PWDV Act) હેઠળના પરસ્પર વિરોધી અધિકારોનું સુમેળભર્યું અર્થઘટન.

  • ​માલિકી હકનો વિવાદ: મિલકતના ટાઇટલ કે HUF (સંયુક્ત હિન્દુ કુટુંબ) ના હક અંગે દિવાની દાવો પડતર હોય ત્યારે વરિષ્ઠ નાગરિક ટ્રિબ્યુનલ ઘર ખાલી કરવાનો આદેશ આપી શકે કે કેમ.

  • ​રેસ જ્યુડિકાટા (Res Judicata) અને ફોરમ શોપિંગ: ઘરેલુ હિંસાના કેસમાં વૈકલ્પિક રહેઠાણની અરજી નામંજૂર થયા બાદ વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમ હેઠળ કાર્યવાહી કરવી કાયદેસર ગણાય કે કેમ.

​🔍 મહત્વના અવલોકનો:

  • ​શેર્ડ હાઉસહોલ્ડનો અધિકાર અમર્યાદિત નથી: PWDV Act હેઠળ પુત્રવધૂનો રહેઠાણનો અધિકાર સુરક્ષા અને આશ્રયનો અધિકાર છે, માલિકીનો નહીં; તે સાસુ-સસરાની ચોક્કસ મિલકતમાં જ રહેવાની જીદ કરવાનો અબાધિત અધિકાર આપતો નથી.

  • ​સહઅસ્તિત્વ અશક્ય: મકાનમાં અલગ પ્રવેશદ્વાર હોવા છતાં સીડી, પોર્ચ અને ટેરેસ જેવી સુવિધાઓ કોમન હોવાથી તેમજ વીજળી-પાણી કાપવા અને સીડી રોકવા જેવા બનાવોને કારણે સાથે રહેવું અવ્યવહારુ બની ગયું છે.

  • ​ટાઇટલ વિવાદ અવરોધરૂપ નથી: વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમ હેઠળ રાહત મેળવવા માટે મિલકતની સંપૂર્ણ માલિકી સાબિત કરવી જરૂરી નથી, મિલકતમાં થોડો પણ હક કે હિત (Modicum of right) હોય તો પણ રક્ષણ મળી શકે છે.

  • ​ફોરમ શોપિંગ નથી: ઘરેલુ હિંસાના કેસમાં અરજી માત્ર ટેકનિકલ કારણોસર (Locus standi ના અભાવે) રદ થઈ હતી અને કોર્ટે પોતે જ ઘર ખાલી કરાવવાની યોગ્ય કાર્યવાહી કરવા જણાવ્યું હતું, તેથી આ કાર્યવાહી 'ફોરમ શોપિંગ' નથી.

​🏁 અંતિમ ચુકાદો:

હાઈકોર્ટે પુત્રવધૂ અને તેના પુત્રને વૈકલ્પિક મકાનમાં ખસેડવા માટે નીચે મુજબની ૧૦ સ્પષ્ટ અને બંધનકર્તા શરતો નક્કી કરી છે:

  1. ​મકાન પસંદગી: અરજદાર પુત્રવધૂએ ૪ અઠવાડિયામાં તે જ વિસ્તારમાં અથવા પુત્રની શાળાની નજીક 2 BHK (બે બેડરૂમ, ડ્રોઇંગ રૂમ અને રસોડું) નું ભાડાનું મકાન શોધવાનું રહેશે.

  1. ​ભાડું અને ખર્ચ: સાસુ-સસરાએ આ મકાનનું માસિક ₹૩૫,૦૦૦ સુધીનું ભાડું, સિક્યુરિટી ડિપોઝિટ, બ્રોકરેજ અને સામાન ફેરવવાનો (Shifting) ખર્ચ ભોગવવાનો રહેશે.

  1. ​એડવાન્સ ચુકવણી: મકાનની વિગતો મળ્યાના ૨ અઠવાડિયામાં સાસુ-સસરાએ પ્રથમ ૬ મહિનાનું એડવાન્સ ભાડું અને ડિપોઝિટ જમા કરાવવાની રહેશે, અને ત્યારબાદ દર મહિનાની ૧૦ તારીખ સુધીમાં ભાડું ચૂકવવાનું રહેશે.

  1. ​પસંદગીમાં નિષ્ફળતા: જો પુત્રવધૂ ૪ અઠવાડિયામાં મકાન ન શોધે, તો સાસુ-સસરાએ શોધેલા સમાન કક્ષાના મકાનમાં તેણે ખસવું પડશે.

  1. ​ઘર ખાલી કરવાની મુદત: ૬ મહિનાનું એડવાન્સ ભાડું અને ડિપોઝિટ જમા થયાના ૨ અઠવાડિયામાં પુત્રવધૂ અને તેના પુત્રએ પીતમપુરાનું મકાન શાંતિપૂર્વક ખાલી કરવાનું રહેશે.

  1. ​સમયમર્યાદા: ઘરેલુ હિંસા અથવા છૂટાછેડાના કેસમાં રહેઠાણ અંગે અંતિમ નિર્ણય ન આવે ત્યાં સુધી સાસુ-સસરાએ ભાડું ચૂકવવાનું ચાલુ રાખવું પડશે.

  1. ​ભાડું ન ચૂકવે તો રક્ષણ: જો સાસુ-સસરા સતત ૨ મહિના ભાડું ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો પુત્રવધૂ ફરીથી એપેલેટ ઓથોરિટી સમક્ષ જઈને મૂળ ઘરનો કબજો પરત મેળવવા અરજી કરી શકશે.

  1. ​ભરણપોષણથી અલગ: આ ભાડાની રકમ પતિ દ્વારા ચૂકવવામાં આવતા માસિક ₹૩૦,૦૦૦ ભરણપોષણ ઉપરાંતની રહેશે, તેમાં કોઈ કપાત કરી શકાશે નહીં.

  1. ​શાંતિ જાળવવી: મકાન ખાલી ન થાય ત્યાં સુધી બંને પક્ષોએ શાંતિ જાળવવી અને સીડી, પાણી કે વીજળીના જોડાણમાં કોઈ અવરોધ ઊભો ન કરવો.

  1. ​દિવાની દાવાને અસર નહીં: આ વ્યવસ્થા પુત્ર દ્વારા દાખલ કરાયેલા HUF મિલકતના દિવાની દાવા (CS SCJ No. 1318/2019) ના આખરી ચુકાદાને આધીન રહેશે અને તેના હકોને કોઈ અસર થશે નહીં.

​📑 મુદ્દા વાઈઝ વિસ્તારથી પેરેગ્રાફ મુજબ વિગતો:

​🔹 પેરેગ્રાફ ૧ થી ૩: અરજીનો ઉદ્દેશ્ય અને પક્ષકારોની ઓળખ

અરજદાર નમ્રતા યાદવે ભારતીય બંધારણની કલમ ૨૨૬ અને ૨૨૭ હેઠળ દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરીને ડિવિઝનલ કમિશનરના ૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના આદેશને રદ કરવાની માંગણી કરી હતી. આ આદેશ દ્વારા ડિવિઝનલ કમિશનરે ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટનો હુકમ ઉલટાવીને અરજદાર અને તેના પુત્રને પીતમપુરા સ્થિત મિલકત (HU-79) ખાલી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. કેસમાં પ્રતિવાદી નં. ૧ (૭૦ વર્ષ) અને પ્રતિવાદી નં. ૨ (૬૪ વર્ષ) અરજદારના વૃદ્ધ સાસુ-સસરા છે, જ્યારે પ્રતિવાદી નં. ૩ તેમના પતિ છે જે હાલ અશોક વિહારમાં અલગ રહે છે.

​🔸 પેરેગ્રાફ ૪ થી ૧૦: વૈવાહિક વિવાદ અને બહુવિધ કાનૂની કાર્યવાહીનો ઇતિહાસ

૨૦૦૮માં લગ્ન થયા બાદ અરજદાર પીતમપુરાના મકાનના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર રહે છે અને તેમને ધોરણ ૧૨માં ભણતો એક પુત્ર છે. ૨૦૧૬-૧૭માં પતિ-પત્ની અલગ થયા બાદ છૂટાછેડા, પુત્રની કસ્ટડી, માસિક ₹૩૦,૦૦૦ ભરણપોષણ (જેના ₹૮,૪૬,૦૦૦ બાકી હોવાનો દાવો છે) અને ઘરેલુ હિંસાના કેસો દાખલ થયા હતા. ઘરેલુ હિંસાના કેસમાં પતિ અને સાસુ દ્વારા વૈકલ્પિક રહેઠાણ આપવાની અરજીઓ મેજિસ્ટ્રેટ અને સેશન્સ કોર્ટ દ્વારા ફગાવી દેવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત દહેજ ત્રાસ (498A), બેંક ખાતામાં છેતરપિંડી, માલિકીના દસ્તાવેજોમાં બનાવટ (FIR No. 210/2024) અને સગીર પુત્ર દ્વારા મિલકતને સંયુક્ત હિન્દુ કુટુંબ (HUF) ની ગણાવીને દિવાની દાવો (CS SCJ 1318/2019) પણ દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.

​🔹 પેરેગ્રાફ ૧૧ થી ૧૫: વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમ હેઠળની કાર્યવાહી અને નિષ્ફળ સમાધાન

સાસુ-સસરાએ જૂન ૨૦૨૫માં દિલ્હી નિયમો, ૨૦૦૯ હેઠળ પુત્રવધૂના ત્રાસ અને મિલકતને નુકસાન પહોંચાડવાના આરોપસર ઘર ખાલી કરાવવા અરજી કરી હતી. ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટે સ્થળ તપાસ કરીને ડિસેમ્બર ૨૦૨૫માં ઘર ખાલી કરાવવાનો ઇનકાર કર્યો અને બંને પક્ષોને અલગ ભાગમાં શાંતિથી રહેવા તથા સીડી ખુલ્લી રાખવા આદેશ આપ્યો. તેની સામે અપીલમાં ડિવિઝનલ કમિશનરે સીસીટીવી ફૂટેજ, મિલકતની તોડફોડ અને DM ઓફિસ બહાર થયેલી મારામારીની ઘટનાઓને ધ્યાનમાં લઈને ૧૫ દિવસમાં વૈકલ્પિક ઘર આપવાની શરતે ૭ દિવસમાં મકાન ખાલી કરવાનો હુકમ કર્યો હતો. હાઈકોર્ટે બંને પક્ષોને સમાધાન (Mediation) માટે મોકલ્યા હતા, પરંતુ મંત્રણા નિષ્ફળ રહી હતી.

​🔸 પેરેગ્રાફ ૧૬ થી ૨૩: બંને પક્ષોની મુખ્ય દલીલો

પુત્રવધૂ તરફથી દલીલ કરવામાં આવી કે મિલકતની માલિકીના દસ્તાવેજો શંકાસ્પદ અને દિવાની કોર્ટમાં પડતર હોવાથી ટ્રિબ્યુનલ ઘર ખાલી કરવાનો આદેશ આપી શકે નહીં, ઘરેલુ હિંસાની કોર્ટે અગાઉ અરજી નકારી હોવાથી આ 'ફોરમ શોપિંગ' છે, અને ધોરણ ૧૨માં ભણતા પુત્રને વિસ્થાપિત કરવો અન્યાયી છે. સામે પક્ષે સાસુ-સસરાએ રજૂઆત કરી કે પુત્રવધૂએ પાણી-વીજળી કાપવા, સીસીટીવી તોડવા, કારના કાચ ફોડવા અને DM ઓફિસ બહાર હુમલો કરવા જેવા કૃત્યો કર્યા છે, જેનાથી સસરાને હાર્ટ એટેક પણ આવ્યો હતો. વધુમાં, તેમણે વૈકલ્પિક મકાન માટે ₹૩૦,૦૦૦ થી ₹૩૫,૦૦૦ માસિક ભાડું આપવાની તૈયારી દર્શાવી હતી.

​🔹 પેરેગ્રાફ ૨૪ થી ૩૪: કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને સુપ્રીમ કોર્ટના સિદ્ધાંતોનું વિશ્લેષણ

કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમનો ઉદ્દેશ્ય વૃદ્ધોને સુરક્ષા અને સન્માનપૂર્વક જીવવાનો અધિકાર આપવાનો છે, જ્યારે PWDV Act મહિલાને સાસરીના ઘરમાં (Shared Household) રહેવાનું રક્ષણ આપે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના S. Vanitha અને Satish Chander Ahuja ના ચુકાદાઓ અનુસાર, આ બંને કાયદાઓ વચ્ચે સંતુલન સાધવું અનિવાર્ય છે. પુત્રવધૂનો રહેઠાણનો અધિકાર અબાધિત નથી અને વૃદ્ધ સાસુ-સસરાની શાંતિ જળવાઈ રહે તે માટે યોગ્ય વૈકલ્પિક રહેઠાણની વ્યવસ્થા કરીને ઘર ખાલી કરાવી શકાય છે.

​🔸 પેરેગ્રાફ ૩૫ થી ૪૫: સહઅસ્તિત્વની અશક્યતા અને માલિકી વિવાદ પર કોર્ટનું તારણ

હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે DM ના પોતાના રિપોર્ટમાં પણ સીડી પર સામાન મૂકીને રસ્તો રોકવો અને વીજળી-પાણીના વિવાદોનો ઉલ્લેખ છે, જે સાબિત કરે છે કે બંને પક્ષો એક જ મકાનમાં શાંતિથી રહી શકે તેમ નથી. વૈવાહિક ઝઘડાને કારણે વૃદ્ધ માતા-પિતાને દસ વર્ષ સુધી હેરાન થવા દઈ શકાય નહીં. વધુમાં, વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમ હેઠળ માલિકી હક (Title) નક્કી થતો નથી; સાસુ-સસરાનો મિલકતમાં પ્રાથમિક હક (Modicum of right) હોવાથી ટ્રિબ્યુનલને કાર્યવાહી કરવાની સંપૂર્ણ સત્તા છે, અને સગીર પુત્રના દિવાની હકો સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યા છે.

​🔹 પેરેગ્રાફ ૪૬ થી ૫૨: ઘરેલુ હિંસાના કેસના હુકમોની અસર

હાઈકોર્ટે પુત્રવધૂની 'ફોરમ શોપિંગ' ની દલીલ ફગાવી દેતા સ્પષ્ટ કર્યું કે ઘરેલુ હિંસાની અદાલતે સાસુ અને પતિની અરજીઓ ગુણદોષ પર નહીં, પરંતુ તે કાયદા હેઠળ પ્રતિવાદીઓને આવી અરજી કરવાનો અધિકાર (Locus standi) ન હોવાના કારણે રદ કરી હતી અને ઘર ખાલી કરાવવા અલગ કાર્યવાહી કરવા સૂચન કર્યું હતું. ઉપરાંત, DM ઓફિસ બહારની ઘટના પછીથી બની હોવાથી 'રેસ જ્યુડિકાટા' નો સિદ્ધાંત લાગુ પડતો નથી.

​🔸 પેરેગ્રાફ ૫૩ થી ૬૧: અંતિમ દિશાનિર્દેશો અને ચુકાદાનો સાર

કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે ડિવિઝનલ કમિશનરનો આદેશ સિદ્ધાંતિક રીતે યોગ્ય હોવા છતાં, તેમાં વૈકલ્પિક મકાનનું ધોરણ, ભાડાની ચૂકવણીની રીત અને સમયમર્યાદા અંગે સ્પષ્ટતાનો અભાવ હતો. ૨૦૦૮થી રહેતી મહિલા અને ધોરણ ૧૨માં ભણતા વિદ્યાર્થી માટે માત્ર ૩ અઠવાડિયામાં ઘર ખાલી કરવું અવ્યવહારુ હતું. તેથી, કોર્ટે આદેશમાં સુધારો કરીને ₹૩૫,૦૦૦ સુધીનું માસિક ભાડું, ૬ મહિનાનું એડવાન્સ ભાડું, ડિપોઝિટ અને શિફ્ટિંગ ખર્ચની ગેરંટી સાથે ૧૦ મુદ્દાની સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા જારી કરી પિટિશનનો નિકાલ કર્યો.

​📋 દરેક પેરેગ્રાફ આધારે ટૂંકમાં સાર:

  • ​પેરેગ્રાફ ૧-૩: પુત્રવધૂએ ડિવિઝનલ કમિશનરના ઘર ખાલી કરવાના આદેશને હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો; સાસુ-સસરા ફર્સ્ટ ફ્લોર પર અને પુત્રવધૂ ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર રહે છે, જ્યારે પતિ અલગ રહે છે.

  • ​પેરેગ્રાફ ૪-૧૦: ૨૦૧૬-૧૭થી પતિ-પત્નીના વિવાદ બાદ છૂટાછેડા, ભરણપોષણ, ઘરેલુ હિંસા, ફોજદારી ફરિયાદો અને સગીર પુત્ર દ્વારા મિલકત પર HUF હકના દિવાની દાવા ચાલી રહ્યા છે.

  • ​પેરેગ્રાફ ૧૧-૧૫: DM એ ઘર ખાલી કરાવવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, પરંતુ અપીલમાં ડિવિઝનલ કમિશનરે વૈકલ્પિક મકાનની શરતે ઘર ખાલી કરવા હુકમ કર્યો; હાઈકોર્ટમાં સમાધાન નિષ્ફળ ગયું.

  • ​પેરેગ્રાફ ૧૬-૨૩: પુત્રવધૂએ માલિકી વિવાદ અને ફોરમ શોપિંગની દલીલ કરી, જ્યારે સાસુ-સસરાએ સતત ત્રાસ, મિલકતને નુકસાન અને હુમલાના આરોપો મૂકી ₹૩૫,૦૦૦ ભાડું આપવાની તૈયારી દર્શાવી.

  • ​પેરેગ્રાફ ૨૪-૩૪: સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ મુજબ વરિષ્ઠ નાગરિકોની શાંતિ અને પુત્રવધૂના રહેઠાણના અધિકાર વચ્ચે સંતુલન સાધવા વૈકલ્પિક મકાનની વ્યવસ્થા કરવી કાયદેસર છે.

  • ​પેરેગ્રાફ ૩૫-૪૫: કોમન સીડી અને સુવિધાઓને કારણે રોજિંદા ઝઘડા હોવાથી સાથે રહેવું અશક્ય છે; મિલકતની માલિકીનો વિવાદ પડતર હોવા છતાં વરિષ્ઠ નાગરિકોને રક્ષણ મળી શકે છે.

  • ​પેરેગ્રાફ ૪૬-૫૨: ઘરેલુ હિંસાના કેસમાં અરજી માત્ર ટેકનિકલ કારણોસર રદ થઈ હોવાથી વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમ હેઠળની કાર્યવાહી 'ફોરમ શોપિંગ' ગણાય નહીં.

  • ​પેરેગ્રાફ ૫૩-૬૧: પુત્રવધૂ અને ધોરણ ૧૨ના વિદ્યાર્થીના હિતમાં હાઈકોર્ટે ₹૩૫,૦૦૦ ભાડું, ૬ મહિનાના એડવાન્સ અને ડિફોલ્ટ સામે રક્ષણની સ્પષ્ટ શરતો સાથે ઘર ખાલી કરવાનો આદેશ સુધાર્યો.

​📝 એક પેરેગ્રાફમાં સંપૂર્ણ સમજૂતી:

દિલ્હી હાઈકોર્ટે નમ્રતા યાદવ વિરુદ્ધ રમેશ કુમાર યાદવ કેસમાં વરિષ્ઠ નાગરિક અધિનિયમ, ૨૦૦૭ અને ઘરેલુ હિંસા અધિનિયમ, ૨૦૦૫ વચ્ચે સંતુલન સાધતો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે, જેમાં લગભગ એક દાયકાથી ચાલતા વૈવાહિક વિવાદ અને રોજિંદા ઘર્ષણને કારણે ૭૦ અને ૬૪ વર્ષીય વૃદ્ધ સાસુ-સસરાને તેમના ઘરમાં શાંતિથી રહેવાનો અધિકાર માન્ય રાખવામાં આવ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે મિલકતની માલિકી અંગે દિવાની દાવો પડતર હોવા છતાં સહઅસ્તિત્વ અશક્ય બન્યું હોવાથી પુત્રવધૂ અને તેના ધોરણ ૧૨માં ભણતા પુત્રને મકાન ખાલી કરવું પડશે, પરંતુ તેમનો રહેઠાણનો અધિકાર જોખમાય નહીં તે માટે સાસુ-સસરાને પુત્રવધૂની પસંદગીના 2 BHK મકાનનું માસિક ₹૩૫,૦૦૦ સુધીનું ભાડું, ૬ મહિનાનું એડવાન્સ, ડિપોઝિટ અને શિફ્ટિંગ ખર્ચ ચૂકવવાનો તથા ભાડું ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય તો મૂળ ઘરનો કબજો પરત અપાવવાનો બંધનકર્તા આદેશ આપ્યો છે.

No comments: