મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ માન્ય એવી મૌખિક બક્ષિસ-હિબા સાબિત કેવી રીતે કરી શકાય?

 મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ માન્ય એવી મૌખિક બક્ષિસ-હિબા સાબિત કેવી રીતે કરી શકાય?

મુસ્લિમ કાયદા હેઠળ મૌખિક બક્ષિસ, કે જે હિબા તરીકે ઓળખાય છે તેને કાયદેસરતાં આપવામાં આવેલ છે. જો કે, એક કાયદેસરની હિબા સાબિત કરવા માટે ત્રણ જરૂરી શરતો છે – ૧) બક્ષિસકર્તા એટલે કે, દાતા દ્વારા બક્ષિસની જાહેરાત કરાયેલ હોવી જોઈએ, ૨) બક્ષિસ લેનાર એટલે કે, બક્ષિસ હેઠળના લાભાર્થી દ્વારા તેવી બક્ષિસનો સ્વીકાર કરાયેલ હોવો જોઈએ અને ૩) ખરેખરા કે પરોક્ષ કબજાની સોંપણી. જે મૌખિક બક્ષિસ આ ત્રણેય શરતો પરિપૂર્ણ કરતી હોય તે સંપૂર્ણ અને પરત ખેંચી નહીં શકાય તેવી બને છે. આવી હિબા અંગે કોઈ લખાણ હોવું જરૂરી નથી પરંતુ કબજાની સોંપણી સૌથી વધુ નિર્ણયાત્મક છે. તેથી, ફેરફાર નોંધ, ભાડાની ઉઘરાણી કે મિલકત ઉપર અબાધિત નિયંત્રણ જેવા આનુષંગિક કાર્યો/ પગલાંઓ થકી જો કબજાની સોંપણી સાબિત કરવામાં નહીં આવે તો તે પ્રશ્ન હેઠળની હિબાને અપૂર્ણ બનાવી મૂકશે.

સંદર્ભઃ ધર્મરાવ શરણપ્પા શબાદી વિ. સૈયદા આરિફા પરવીન

સુપ્રીમ કોર્ટ - ઓકટોબર ૨૦૨૫