સંયુક્ત કુટુંબની મિલકતમાં સગીરના હિસ્સાના વેચાણ માટે કોર્ટની પરવાનગી અંગેનો સ્પષ્ટતા પરિપત્ર

સંયુક્ત કુટુંબની મિલકતમાં સગીરના હિસ્સાના વેચાણ માટે કોર્ટની પરવાનગી અંગેનો સ્પષ્ટતા પરિપત્ર

મુદ્દાવિગત વિગતોની સમજૂતી

આ પરિપત્રમાં નીચે મુજબના મુખ્ય મુદ્દાઓ સમજાવવામાં આવ્યા છે:

પરિપત્રનું કારણ: હિંમતનગરના ધારાસભ્ય શ્રી વિનેન્દ્રસિંહ ડી. ઝાલાની રજુઆતને આધારે આ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે, કારણ કે સબ રજીસ્ટ્રાર કચેરીઓમાં સગીરની મિલકતના દસ્તાવેજમાં કોર્ટની પરવાનગી બાબતે વિસંગતતાઓ જોવા મળતી હતી.  

હિન્દુ સગીર અને વાલીપણા અધિનિયમ (૧૯૫૬): કાયદાની કલમ ૮ મુજબ, કુદરતી વાલી સગીરની સ્થાવર મિલકત કોર્ટની પૂર્વ મંજૂરી વગર વેચી શકતા નથી.  

વણવહેંચાયેલ હિસ્સો (Undivided Interest): ગુજરાત હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ મુજબ, જો મિલકત સંયુક્ત હિન્દુ કુટુંબની (HUF) હોય અને તેમાં સગીરનો હિસ્સો વણવહેંચાયેલ હોય, તો આવી મિલકત વેચવા માટે કોર્ટની પરવાનગીની જરૂર નથી.  

કાર્તાની સત્તા: સંયુક્ત કુટુંબનો મેનેજર અથવા 'કાર્તા' કોર્ટની પરવાનગી લીધા વિના આવી સંયુક્ત મિલકતનું વેચાણ કરી શકે છે, જેમાં સગીરનો વણવહેંચાયેલ હિસ્સો પણ સામેલ હોય.  

વહેંચાયેલ મિલકત (Divided Property): જો મિલકતની વહેંચણી થઈ ગઈ હોય અને સગીરનો હિસ્સો મ્યુટેશન રજીસ્ટરમાં અલગથી નોંધાયેલ હોય (દા.ત. ૧/૪ હિસ્સો), તો તેવા કિસ્સામાં મિલકત વેચવા માટે કોર્ટની પરવાનગી લેવી ફરજિયાત છે.  

રજીસ્ટરીંગ ઓથોરિટીની જવાબદારી: સબ રજીસ્ટ્રારે એ જોવાનું રહેશે કે જો મિલકત વહેંચાયેલી હોય તો જ કોર્ટની પરવાનગી માંગવી, અન્યથા સંયુક્ત મિલકતના કિસ્સામાં આવી પરવાનગીનો આગ્રહ રાખવો નહીં.  

એક પેરેગ્રાફમાં સમજૂતી

આ પરિપત્રનો મુખ્ય સાર એ છે કે જ્યારે કોઈ દસ્તાવેજ નોંધણી માટે રજુ કરવામાં આવે અને તેમાં સગીર વ્યક્તિનો સમાવેશ થતો હોય, ત્યારે જો તે મિલકત સંયુક્ત હિન્દુ કુટુંબની અવિભાજિત મિલકત હોય અને તેમાં સગીરનો હિસ્સો નક્કી ન થયો હોય (વણવહેંચાયેલ હોય), તો તેવા કિસ્સામાં કોર્ટની પરવાનગી લેવાની જરૂર રહેતી નથી. પરંતુ, જો પરિવારના સભ્યો વચ્ચે મિલકતની વહેંચણી થઈ ગઈ હોય અને રેવન્યુ રેકોર્ડમાં સગીરનો હિસ્સો સ્પષ્ટ રીતે નોંધાઈ ગયો હોય, તો તે મિલકતના વેચાણ માટે કોર્ટની પૂર્વ પરવાનગી લેવી કાયદેસર રીતે અનિવાર્ય છે. આ સૂચનાઓનો તમામ સબ રજીસ્ટ્રાર કચેરીઓએ ચુસ્તપણે અમલ કરવાનો રહેશે.