​"શરતભંગ બદલ પડતર રહેલી જમીન સરકાર હસ્તક લેવા (સરકાર દાખલ કરવા) અંગેનો નિર્ણય"

"શરતભંગ બદલ પડતર રહેલી જમીન સરકાર હસ્તક લેવા (સરકાર દાખલ કરવા) અંગેનો નિર્ણય"

મુદ્દાવાર વિગતવાર સમજૂતી

જમીનનો ઈતિહાસ: આ કેસ નાના રાજકોટ (તા. લાઠી, જી. અમરેલી) ની સર્વે નંબર ૧૮૪ ની ૧-૦૪ એકર જમીનનો છે. વર્ષ ૧૯૬૬ માં આ જમીન શ્રી પ્રવીણચંદ્ર હેમચંદને સાથણીમાં (સરકારી ગ્રાન્ટ તરીકે) ખેતીના હેતુ માટે આપવામાં આવી હતી.

શરતભંગની વિગત: જમીન આપતી વખતે શરત હતી કે તેનો ખેતી માટે ઉપયોગ કરવો. પરંતુ, તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે વર્ષ ૧૯૭૬-૭૭ થી ૨૦૦૩-૦૪ સુધી (લગભગ ૨૮ વર્ષ) આ જમીન પડતર રહી હતી. અરજદારે જમીનનો કબજો સંભાળ્યો નહોતો કે તેમાં કોઈ ખેતી કરી નહોતી.

નીચલી અદાલતનો નિર્ણય: લાઠીના મામલતદારે વર્ષ ૧૯૯૨ માં શરતભંગ બદલ આ જમીન સરકાર હસ્તક લેવાનો હુકમ કર્યો હતો. ત્યારબાદ પ્રાંત અધિકારીએ પણ આ નિર્ણયને માન્ય રાખ્યો હતો.

અરજદારની રજૂઆત: અરજદારે દલીલ કરી હતી કે તેઓ બીમાર હતા અને આર્થિક સ્થિતિ સારી ન હોવાથી ખેતી કરી શક્યા નથી. વળી, જમીન પથરાળ હોવાનું પણ કારણ આપ્યું હતું.

એસ.એસ.આર.ડી. (SSRD) નો આદેશ: ઉચ્ચ સત્તાધિકારીએ નોંધ્યું કે અરજદારે લાંબા સમય સુધી જમીનનો ઉપયોગ કર્યો નથી. સરકાર જ્યારે કોઈને જમીન આપે છે ત્યારે તેનો હેતુ જમીન વિહોણા લોકોને પગભર કરવાનો હોય છે. જો ૨૮ વર્ષ સુધી જમીન ખેડવામાં ન આવે, તો સરકારનો એ હેતુ નિષ્ફળ જાય છે.

અંતિમ નિર્ણય: અરજદાર ખેતી ન કરવા માટે કોઈ નક્કર પુરાવા (જેમ કે તબીબી પ્રમાણપત્ર અથવા જમીન પથરાળ હોવાના સરકારી પંચનામા) રજૂ કરી શક્યા નથી. તેથી, કલેક્ટરના જમીન સરકાર હસ્તક લેવાના નિર્ણયને યથાવત રાખવામાં આવ્યો છે અને અરજદારની અપીલ ફગાવી દેવામાં આવી છે.

એક પેરેગ્રાફમાં સમજૂતી (સારાંશ)

આ કાનૂની દસ્તાવેજ મુજબ, અમરેલી જિલ્લાના લાઠી તાલુકાની એક જમીન જે ખેતી કરવાના હેતુથી વ્યક્તિને સોંપવામાં આવી હતી, તે સતત ૨૮ વર્ષ સુધી પડતર રાખવામાં આવી હતી. સરકારી નિયમો મુજબ સાથણીની જમીન પર ખેતી કરવી અનિવાર્ય છે. અરજદારે માંદગી અને નબળી આર્થિક સ્થિતિના બહાના હેઠળ જમીન ખેડી નહોતી, પરંતુ તેની સાબિતી માટે કોઈ પુરાવા રજૂ કર્યા નહોતા. પરિણામે, લાંબા સમય સુધી જમીનનો ઉપયોગ ન કરવાને કારણે તેને 'શરતભંગ' ગણીને મહેસૂલ વિભાગે જમીન પરત ખેંચી લીધી છે અને કલેક્ટરના આ જમીનને 'સરકાર દાખલ' કરવાના નિર્ણયને કાયદેસર રીતે યોગ્ય ઠેરવ્યો છે.