સરળ સ્વ-ઘોષણા દ્વારા વારસાઈ પેઢીનામું (પેઢીઆંબા) મેળવવાની નવી જોગવાઈઓ

ગુજરાત સરકારનો પેઢીનામું (પેઢીઆંબા) તૈયાર કરવા અંગેનો સુધારેલ પરિપત્ર

યોગ્ય શીર્ષક:

મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા વારસાઈ પેઢીનામું બનાવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા અને ક્ષેત્ર વિસ્તાર વધારવા અંગેનો પરિપત્ર.

સબ ટાઈટલ:

સોગંદનામાને બદલે સ્વ-ઘોષણા (Self-Declaration) દાખલ કરવા અને તમામ પ્રકારની સ્થાવર મિલકતો માટે પેઢીનામું મેળવવાની જોગવાઈ.

સંક્ષિપ્ત મથાડું:

ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા પરિપત્ર ક્રમાંક: હકપ/૧૦૨૦૧૪/૭૫૬/જ (તારીખ: ૨૦/૦૬/૨૦૨૨) હેઠળ પેઢીનામું (પેઢીઆંબા) બનાવવાના નિયમોમાં સુધારા કરી તમામ સ્થાવર મિલકતો તથા અન્ય સ્થળે અવસાન પામેલ વ્યક્તિઓ માટે પ્રક્રિયા સરળ બનાવવામાં આવી છે.

કોર્ટ / સરકારી વિભાગનું નામ:

ગુજરાત સરકાર, મહેસૂલ વિભાગ, સચિવાલય, ગાંધીનગર.

હુકમ / પરિપત્ર નંબર:

પરિપત્ર ક્રમાંક: હકપ/૧૦૨૦૧૪/૭૫૬/જ

તારીખ: ૨૦/૦૬/૨૦૨૨ (અગાઉનો સંદર્ભ પરિપત્ર: ૧૪/૦૫/૨૦૧૪)

કેસની પૃષ્ઠભૂમિ (સંદર્ભ/વંચાણમાં લીધા):

૧. મહેસૂલ વિભાગનો તા. ૧૪/૦૫/૨૦૧૪ નો સરખા ક્રમાંકનો પરિપત્ર.

૨. સામાન્ય વહીવટ વિભાગનો તા. ૨૫/૧૨/૨૦૨૧ નો ઠરાવ ક્રમાંક: વહસ/૧૦૨૦૨૧/૪૩૫/વસુતાપ્ર-૨.

ગુજરાત સરકારનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય: હવે સોગંદનામા વગર અને તમામ મિલકતો માટે મળશે પેઢીનામું

કેસની પૃષ્ઠભૂમિ અને વિવાદનો ઇતિહાસ:

અગાઉ તા. ૧૪/૦૫/૨૦૧૪ ના પરિપત્ર મુજબ ફક્ત ખેતીની જમીન અને બિનખેતીની જમીન (ખુલ્લા પ્લોટ) ની વારસાઈ માટે જ તલાટી કમ મંત્રી દ્વારા પેઢીનામું બનાવવાનો ઉલ્લેખ હતો. તેના કારણે મકાનો, ફ્લેટ, દુકાનો, ઓફિસો વગેરે જેવી અન્ય સ્થાવર મિલકતો અને રહેઠાણ કે વતન સિવાયના સ્થળે અવસાન પામેલ વ્યક્તિઓના કિસ્સામાં નાગરિકોને પેઢીનામું મેળવવામાં ઘણી મુશ્કેલીઓ પડતી હતી.

ઐતિહાસિક સરકારી સુધારો:

આ પરિપત્ર દ્વારા અગાઉના ૧૪/૦૫/૨૦૧૪ ના પરિપત્રમાં મહત્વપૂર્ણ સુધારા કરીને તેનો વ્યાપ વધારવામાં આવ્યો છે અને 'સોગંદનામા' (Affidavit) ની જગ્યાએ 'સ્વ-ઘોષણા' (Self-Declaration) માન્ય રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો છે.

નિર્ણયનું મહત્વ અને અસર:

૧. વ્યાપકતા: હવે માત્ર ખેતી કે બિનખેતી પ્લોટ જ નહીં, પરંતુ ગામડાં કે સિટી સર્વે ન થયો હોય તેવા વિસ્તારોમાં આવેલાં મકાન, ફ્લેટ, એપાર્ટમેન્ટ, વાણિજ્ય દુકાનો અને ઓફિસો માટે પણ પેઢીનામું મળી શકશે.

૨. સરળતા: નાગરિકોએ સોગંદનામું (નોટરી/મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ) કરાવવાની જરૂર નથી, તેના સ્થાને નિયત નમૂનાનું સ્વ-ઘોષણા ફોર્મ (પરિશિષ્ટ-૧ અને ૨) જમા કરાવવાનું રહેશે.

૩. સ્થળની છૂટછાટ: અવસાન વતન કે મૂળ રહેઠાણ સિવાય અન્ય સ્થળે થયું હોય તો પણ સ્થાયી રહેઠાણ અથવા વતનના તલાટી પાસેથી પેઢીનામું મેળવી શકાશે.

કાનૂની મુદ્દાઓ / મહત્વના અવલોકનો:

મુદ્દા નંબર ૧ (મિલકતનો પ્રકાર): ખેતી/બિનખેતી જમીન ઉપરાંત ગ્રામ્ય અને શહેરી વિસ્તાર (જ્યાં સિટી સર્વે દાખલ ન થયો હોય) માં આવેલ મકાનો, ફ્લેટ, એપાર્ટમેન્ટ, વાણિજ્ય દુકાનો, ઓફિસો જેવી તમામ સ્થાવર મિલકતો (ઈમલા સહિત) માટે તલાટી કમ મંત્રી / સીટી / કસ્બા તલાટીએ પેઢીનામું બનાવવાનું રહેશે.

મુદ્દા નંબર ૨ (અવસાનનું સ્થળ): વ્યક્તિનું અવસાન વતન કે સ્થાનીય રહેઠાણ સિવાય બહાર થયું હોય તો પણ તલાટીને અરજી કરીને પેઢીનામું મેળવી શકાશે.

મુદ્દા નંબર ૩ (સ્વ-ઘોષણા): પરિપત્રમાં દર્શાવ્યા મુજબ સોગંદનામાના સ્થાને સ્વ-ઘોષણા (Self-Declaration - પરિશિષ્ટ ૧ અને ૨) ધ્યાને લેવાનું રહેશે.

મુદ્દા નંબર ૪: અગાઉના ૧૪/૦૫/૨૦૧૪ ના પરિપત્રની અન્ય બાબતો યથાવત રહેશે.

અંતિમ નિર્ણય / હુકમ:

ગુજરાતના રાજ્યપાલશ્રીના હુકમથી અને તેમના નામે, સેક્શન અધિકારી (વી.એ. ચૌહાણ), મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા આ સુધારેલ પરિપત્ર જાહેર કરીને તુરંત અસરથી અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે.

મુદ્દા વાઈઝ વિસ્તારથી પેરેગ્રાફ મુજબ વિગતો અને ટૂંકમાં સાર:

પરિપત્રનો પ્રથમ મુદ્દો (મિલકત ક્ષેત્રનો વિસ્તાર):

વિગત: આ સુધારા મુજબ અગાઉના માત્ર જમીન અને પ્લોટ સુધી મર્યાદિત નિયમને બદલીને ગામડાંઓ તથા શહેરોમાં આવેલી તમામ પ્રકારની ઇમારતો, દુકાનો, ફ્લેટ, ઓફિસો માટે તલાટીને પેઢીનામું આપવાની સત્તા અને જવાબદારી સોંપાઈ છે.

ટૂંકમાં સાર: તમામ પ્રકારની સ્થાવર મિલકતો (મકાન, ફ્લેટ, દુકાન) માટે તલાટી પેઢીનામું બનાવી આપશે.

પરિપત્રનો બીજો મુદ્દો (અવસાન સ્થળ અંગેની છૂટછાટ):

વિગત: જો કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ પોતાના વતન કે કાયમી રહેઠાણ સિવાય કોઈ હોસ્પિટલ, અન્ય શહેર કે બહારગામ થયું હોય, તો પણ તેના વારસદારો પોતાના મૂળ વતન કે સ્થાયી રહેઠાણના તલાટી પાસે અરજી કરીને પેઢીનામું મેળવી શકશે.

ટૂંકમાં સાર: અન્ય સ્થળે અવસાન થયું હોય તો પણ વતન કે મૂળ રહેઠાણના તલાટી પાસેથી પેઢીનામું મળશે.

પરિપત્રનો ત્રીજો મુદ્દો (સોગંદનામા મુક્તિ અને સ્વ-ઘોષણા):

વિગત: અરજદારે હવે સોગંદનામું (Affidavit) કરાવવાનો ખર્ચ કે પ્રક્રિયા કરવાની રહેશે નહીં. પરિશિષ્ટ-૧ (સીધા વારસદારો માટે) અને પરિશિષ્ટ-૨ (કૌટુંબિક પેઢીનામા માટે) મુજબનું નિયત સ્વ-ઘોષણા પત્રક ભરીને સહી કરી આપવાનું રહેશે.

ટૂંકમાં સાર: સોગંદનામાને બદલે હવે માત્ર 'સ્વ-ઘોષણા ફોર્મ' (Self-Declaration) જમા કરાવવાનું રહેશે.

એક પેરેગ્રાફમાં સંપૂર્ણ સમજૂતી:

ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા ૨૦ જૂન ૨૦૨૨ ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા પરિપત્ર (ક્રમાંક: હકપ/૧૦૨૦૧૪/૭૫૬/જ) અનુસાર, રાજ્યમાં વારસાઈ પેઢીનામું (પેઢીઆંબા) મેળવવાની પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ કરવામાં આવી છે. હવે ખેતી અને બિનખેતી જમીન ઉપરાંત મકાન, ફ્લેટ, દુકાન કે ઓફિસ જેવી તમામ સ્થાવર મિલકતો માટે પણ તલાટી કમ મંત્રી દ્વારા પેઢીનામું કરી આપવામાં આવશે. ઉપરાંત, જો મકાનમાલિક કે વ્યક્તિનું અવસાન બહારગામ કે અન્ય સ્થળે થયું હોય તો પણ પોતાના વતનના તલાટી પાસેથી પેઢીનામું મેળવી શકાશે. આ પ્રક્રિયામાં સોગંદનામા (Affidavit) ની જગ્યાએ પરિશિષ્ટ-૧ અને ૨ મુજબનું સરળ 'સ્વ-ઘોષણા' (Self-Declaration) આપવાનું રહેશે, જેથી સામાન્ય નાગરિકોને કાનૂની ગૂંચવણો અને આર્થિક બોજમાંથી રાહત મળશે.