બિનખેતી થયેલ સર્વે નંબરોના ગામ નમૂના નં. ૭ બંધ કરવા અને પ્રોપર્ટીકાર્ડ અદ્યતન કરવા બાબતનો વહીવટી પરિપત્ર

બિનખેતી (NA) સર્વે નંબરોના 7/12 ના ઉતારા બંધ કરી પ્રોપર્ટીકાર્ડ લાઈવ કરવાની સત્તાવાર કાર્યપદ્ધતિ

મહેસૂલ રેકોર્ડનું ડિજિટલાઈઝેશન અને પ્રોપર્ટીકાર્ડ સાથે ગામ નમૂના નં. ૭ નું સચોટ મેપિંગ

  

કેસનું સંક્ષિપ્ત મથાળું

ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા જમીન રેકોર્ડની ડુપ્લીકેશન રોકવા અને બિનખેતી (NA) થયેલી જમીનોના પ્રોપર્ટીકાર્ડ બનાવી જૂના ખેતી વિષયક ગામ નમૂના નં. ૭ ને બંધ કરવાની સુવ્યવસ્થિત કાર્યપદ્ધતિ અમલમાં મૂકતો મહત્વપૂર્ણ પરિપત્ર.  

વહીવટી અને સત્તાવાર વિગતો

કોર્ટ/વિભાગનું નામ: મહેસૂલ વિભાગ, ગુજરાત સરકાર, સચિવાલય, ગાંધીનગર.  

હુકમ/પરિપત્ર નંબર: RD/MSC/e-file/15/2025/4070/H.  

તારીખ: ૨૮/૦૧/૨૦૨૭.  

હુકમ કરનાર સક્ષમ અધિકારી: ડી.બી.નિમાવત, નાયબ સચિવ (સ્ટેમ્પ), મહેસૂલ વિભાગ.  

કેસની પૃષ્ઠભૂમિ અને વિવાદનો ઇતિહાસ

રાજ્યમાં બિનખેતી હુકમ અને મંજૂર થયેલા પ્લાન મુજબ ડેટા એન્ટ્રી કરીને નવા પ્રોપર્ટીકાર્ડ બનાવવામાં આવે છે. ભૂતકાળમાં ૧૯૯૫ થી ૨૦૨૧ સુધી આ અંગે અલગ-અલગ પરિપત્રો બહાર પાડવામાં આવ્યા હતા. વિવાદ અથવા વહીવટી મુશ્કેલી એ હતી કે ઘણા કિસ્સાઓમાં નવા પ્રોપર્ટીકાર્ડ બની ગયા હોવા છતાં જૂના ગામ નમૂના નં. ૭ (7/12 ના ઉતારા) ચાલુ રહેતા હતા, જેના કારણે એક જ મિલકતના બે અલગ-અલગ રેકોર્ડ અસ્તિત્વમાં રહેતા અને ક્ષેત્રફળમાં વિસંગતતાઓ સર્જાતી હતી. આ ડુપ્લીકેશન નિવારવા સરકારે આ આખરી કાર્યપદ્ધતિ નક્કી કરી છે.  

કાનૂની મુદ્દાઓ અને મહત્વના અવલોકનો

૧. રેકોર્ડનું ડુપ્લીકેશન: પ્રોપર્ટીકાર્ડ બન્યા પછી પણ ગામ નમૂના નં. ૭ ચાલુ રહેવો કાનૂની દ્રષ્ટિએ વિસંગતતા ઊભી કરે છે.

૨. રી-સર્વે અને ટી.પી. કપાત: રી-સર્વે પ્રમોલગેશન અથવા ટાઉન પ્લાનિંગ (TP) સ્કીમના કારણે જમીનના મૂળ ક્ષેત્રફળમાં આવતા ફેરફારોને પ્રોપર્ટીકાર્ડમાં કેવી રીતે સમાવવા તે મુખ્ય મુદ્દો છે.

૩. હક્કની વિગતો: ગામ નમૂના નં. ૭ બંધ થાય તે પહેલાં જો કોઈ નવી ફેરફાર નોંધ પડી હોય, તો તેને પ્રોપર્ટીકાર્ડમાં અદ્યતન કરવી કાનૂની રીતે ફરજિયાત છે.  

મુખ્ય નિર્ણય અને વહીવટી ચુકાદો (અંતિમ આદેશ)

સરકારના આ આદેશ મુજબ, જે જમીનો બિનખેતી થઈ ગઈ છે તેના પ્રોપર્ટીકાર્ડનું ગામ નમૂના નં. ૭ સાથે મેપિંગ કરી, ગામ નમૂના નં. ૬ માં ઓટો-સ્ક્રિપ્ટથી ફેરફાર નોંધ પાડીને જૂના ગામ નમૂના નં. ૭ ને કાયમી ધોરણ બંધ કરવામાં આવે. હવે પછીની તમામ નવી ફેરફાર નોંધો માત્ર પ્રોપર્ટીકાર્ડમાં જ કરવાની રહેશે. જૂની વિગતો નાગરિકોની જાણકારી માટે AnyROR પોર્ટલ પર જોઈ શકાશે.  

⚠️ નોંધ: ડિજિટલ દસ્તાવેજ હોવાથી અને આ કોઈ અદાલતી કેસ ન હોઈ, જે તે કોર્ટ કે સરકારી કચેરીનો લાઈવ ફોટોગ્રાફ અહીં ઉપલબ્ધ નથી.

મુદ્દા વાઈઝ વિસ્તારથી વિગતો અને સારાંશ

પ્રકાર-૧: પ્રોપર્ટીકાર્ડ બનેલ હોય અને ગામ નમૂના નં. ૭ પણ ચાલુ હોય

વિગતવાર વિગત: આ પ્રકારમાં ૪ પેટા-કેસો છે: (૧) એક 7/12 સામે એક પ્રોપર્ટીકાર્ડ, (૨) એક 7/12 સામે એકથી વધુ પ્રોપર્ટીકાર્ડ (સબ-પ્લોટ/બહુમાળી), (૩) એકથી વધુ 7/12 સામે એક પ્રોપર્ટીકાર્ડ, અને (૪) મલ્ટીપલ 7/12 સામે મલ્ટીપલ પ્રોપર્ટીકાર્ડ. ડેટા એન્ટ્રી કરનારે ક્ષેત્રફળની ચકાસણી કરી કેટેગરી A, B, C કે D મુજબ મેપિંગ કરવાનું રહેશે અને સક્ષમ અધિકારીની સહીથી પરિશિષ્ટ-૧ મુજબ હુકમ કરીને ગામ નમૂના નં. ૭ બંધ કરવાનો રહેશે.  

ટૂંકમાં સાર: ઓનલાઈન સિસ્ટમમાં બંને રેકોર્ડનું મેપિંગ કરી ક્ષેત્રફળ ચકાસ્યા બાદ જૂનો જમીનનો ઉતારો (7/12) બંધ કરી પ્રોપર્ટીકાર્ડ લાઈવ કરવું.  

પ્રકાર-૨: પ્રોપર્ટીકાર્ડ બનેલ ન હોય પરંતુ ગામ નમૂના નં. ૭ ના આધારે નવું બનાવવાનું હોય

વિગતવાર વિગત: CSIS સોફ્ટવેરમાં "VF-7 ડેટા આધારે નવા પ્રોપર્ટીકાર્ડ બનાવવા" મોડ્યુલમાં જઈને ચકાસણી કરવી કે અગાઉ કોઈ કાર્ડ બન્યું નથી ને? ત્યારબાદ બિનખેતી હુકમ મુજબ ક્ષેત્રફળની ચકાસણી કરી પ્રોપર્ટીકાર્ડ જનરેટ કરવું. પ્રમોલગેશન અધિકારી જાહેર નોટિસ આપશે અને પરિશિષ્ટ-૨ મુજબ આખરી હુકમ કરી બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન સાથે ગામ નમૂના નં. ૭ બંધ કરશે.  

ટૂંકમાં સાર: જ્યાં પ્રોપર્ટીકાર્ડ નથી ત્યાં નવું કાર્ડ બનાવી, નોટિસની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી જૂના રેકોર્ડ બંધ કરવાની કાયદાકીય જોગવાઈ.  

પ્રકાર-૩: ગામ નમૂના નં. ૭ બંધ છે પણ પ્રોપર્ટીકાર્ડ અદ્યતન (Update) નથી

વિગતવાર વિગત: જો કોઈ કિસ્સામાં જૂનો ઉતારો બંધ થઈ ગયો હોય પણ પ્રોપર્ટીકાર્ડમાં જૂના માલિકનું નામ ચાલતું હોય અને વેચાણની નવી નોંધો માત્ર ગામ નમૂના નં. ૭ કે ૬ માં જ પડી હોય, તો સિટી સરવે સુપ્રિન્ટેન્ડેન્ટ દ્વારા ખાતરી કરીને નવા ખરીદનાર ખાતેદારનું નામ પ્રોપર્ટીકાર્ડમાં 'હુકમી નોંધ' થી દાખલ કરી રેકોર્ડ અદ્યતન કરવાનો રહેશે. લે-આઉટ પ્લાન મુજબનું ક્ષેત્રફળ આખરી ગણાશે.  

ટૂંકમાં સાર: અધૂરી વિગતો વાળા પ્રોપર્ટીકાર્ડને જૂના રેકોર્ડ અને ખરીદ-વેચાણના આધારે સુધારીને અપડેટ કરવાની પ્રક્રિયા.  

એક પેરેગ્રાફમાં સંપૂર્ણ સમજૂતી

ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગનો આ પરિપત્ર મુખ્યત્વે બિનખેતી (NA) થયેલી જમીનોના વહીવટી રેકોર્ડને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે છે. આ આદેશ દ્વારા સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ડિજિટલ યુગમાં એક જ મિલકતના બે રેકોર્ડ (ગામ નમૂના નં. ૭ અને પ્રોપર્ટીકાર્ડ) ચાલુ રાખી શકાય નહીં. CSIS સોફ્ટવેર અને ઈ-ધરાના માધ્યમથી બંને રેકોર્ડનું સચોટ મેપિંગ કરી, તમામ કેટેગરી (૧૦૦% ક્ષેત્રફળ, રી-સર્વે તફાવત, પૈકી જમીન કે ટી.પી. સ્કીમ) મુજબ વિગતો ચકાસીને જૂના ખેતીના રેકોર્ડ બંધ કરવા અને ભવિષ્યના તમામ વ્યવહારો માટે માત્ર ડિજિટલ પ્રોપર્ટીકાર્ડ જ માન્ય રાખવા વહીવટી તંત્રને આદેશ અપાયો છે.