ડિજિટલ પેમેન્ટ અને સરકારી રેકોર્ડની સત્યતા સામે અસલ ESBTR ગુમ થવાને લીધે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી રિફંડ નકારી ન શકાય: બોમ્બે હાઈકોર્ટનો સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો

સ્ટેમ્પ ડ્યુટી રિફંડ અને અસલ ESBTR ગુમ થવા બાબતનો કેસ

• ​🔵 એક સબ ટાઈટલ: અસલ ઈલેક્ટ્રોનિક સિક્યોર્ડ બેંક એન્ડ ટ્રેઝરી રસીદ (ESBTR) ન હોવા છતાં સરકારી રેકોર્ડના આધારે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી રિફંડ મેળવવાનો હક
• ​🟢 કેસનું સંક્ષિપ્ત મથાડું: સ્ટેમ્પ ડ્યુટી રિટર્ન અને ગુમ થયેલ ESBTR અંગે રદ કરાયેલા હુકમો સામેની રિટ અરજીઓ
• ​🟡 કોર્ટનું નામ: મુંબઈની હાઈકોર્ટ (સિવિલ અપીલ જ્યુરિસડિક્શન)
• ​🟠 હુકમ નંબર: Writ Petition No. 5964 of 2019 સાથે Writ Petition No. 6199 of 2018
• ​🟣 તારીખ: ચુકાદો જાહેર તારીખ: ૨૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ (સુનાવણી તારીખ: ૧૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬)

​⚖️ કેસની પૃષ્ઠભૂમિ અને વિવાદનો ઇતિહાસ

• ​🔴 કેસની પૃષ્ઠભૂમિ: આ કેસમાં અરજદારોએ મિલકતના વ્યવહાર માટે e-SBTR (ઈલેક્ટ્રોનિક સિક્યોર્ડ બેંક એન્ડ ટ્રેઝરી રસીદ) દ્વારા સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ભરી હતી, પરંતુ અકસ્માતે કે સંજોગોવશાત્ અસલ રસીદ ગુમ થઈ ગઈ હતી. ત્યારબાદ વ્યવહાર પૂર્ણ કરવા માટે કાં તો બીજી વાર સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ભરવી પડી હતી અથવા બુકિંગ રદ કરવું પડ્યું હતું.

• ​🔵 વિવાદનો ઇતિહાસ: જ્યારે અરજદારોએ મહારાષ્ટ્ર સ્ટેમ્પ એક્ટની કલમ 47 અને 48 હેઠળ વપરાશ વગરની સ્ટેમ્પ ડ્યુટીના રિફંડ માટે અરજી કરી, ત્યારે સત્તાધિકારીઓએ અસલ ESBTR રસીદ રજૂ ન કરી શકવાના કારણોસર તેમની અરજીઓ ફગાવી દીધી હતી. આ હુકમો વિરુદ્ધ અપીલ કરવા છતાં સ્ટેટ અથોરિટીએ તેને રદ રાખી હતી, જેથી અરજદારોએ હાઈકોર્ટમાં રિટ અરજી દાખલ કરી હતી.

​📜 કાનૂની મુદ્દાઓ અને મહત્વના અવલોકનો

• ​🔴 કાનૂની મુદ્દાઓ: શું અસલ ESBTR રસીદ ગુમ થઈ ગઈ હોય તો માત્ર તે જ કારણસર કાયદેસરની સ્ટેમ્પ ડ્યુટીનું રિફંડ નકારી શકાય? શું સરકારી રેકોર્ડ અને ડિજિટલ પુરાવાઓના આધારે ચકાસણી કરીને રિફંડ આપી શકાય?
• ​🔵 મહત્વના અવલોકનો: કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે જો સરકારી ટ્રેઝરી અને ઓનલાઈન રેકોર્ડથી ચકાસણી થઈ જતી હોય કે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી વપરાઈ નથી, તો માત્ર અસલ કાગળ ન હોવાના કારણે રિફંડ રોકી શકાય નહીં. જો રાજ્ય સરકાર આવું નાણું જમા રાખે તો તે બંધારણની કલમ 265 વિરુદ્ધ ગણાય.

​🏛️ અંતિમ ચુકાદો, નિર્ણય અને મહત્વ

• ​🔴 ઐતિહાસિક ચુકાદો: માનનીય જસ્ટિસ અમિત બોરકરે સ્પષ્ટ કર્યું કે અરજદારની બેદરકારીથી રસીદ ગુમ થઈ હોય તો પણ જો પેમેન્ટ સાચું હોય અને સ્ટેમ્પનો ઉપયોગ ન થયો હોય, તો રિફંડ આપવું પડે.

• ​🔵 ચુકાદાનું મહત્વ અને અસર: આ ચુકાદો ડિજિટલ સ્ટેમ્પિંગ અને ESBTR યુગમાં નાગરિકો માટે ખૂબ જ રાહતરૂપ છે, કારણ કે હવે માત્ર દસ્તાવેજ ખોવાઈ જવાના ડરથી કાયદેસરના નાણાં ડૂબી જશે નહીં.

• ​🟢 અંતિમ ચુકાદો: કોર્ટે અગાઉના રિફંડ રદ કરતા હુકમો રદ કર્યા. સત્તાધિકારીઓને આદેશ આપ્યો કે તેઓ સરકારી રેકોર્ડ અને સરકારી રેફરન્સ નંબરથી ચકાસણી કરી, અરજદારો પાસેથી યોગ્ય બોન્ડ અને સોગંદનામું (Indemnity Bond & Affidavit) લઈને ૮ અઠવાડિયામાં રિફંડ મંજૂર કરે.