"માત્ર નાણાકીય લેવડ-દેવડના વિવાદ અને ચેક બાઉન્સ થવાના આધાર પર કાયદેસર રીતે નોંધાયેલા વેચાણ દસ્તાવેજ (Sale Deed) ને રદ કરી શકાય નહીં: અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટનો મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો"

​વેચાણ કરાર રદ ન થઈ શકે: માત્ર નાણાકીય લેવડ-દેવડના વિવાદ પર રજિસ્ટર્ડ ટાઇટલ અમાન્ય ન ગણાય

🟢 ૧. કેસનું શીર્ષક અને ટાઇટલ

• ​શીર્ષક: સેલ ડીડ (વેચાણ દસ્તાવેજ) રદ કરવા અંગેનો અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટનો મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદ

​🔵 ૨. સબ ટાઈટલ

• ​સબ ટાઈટલ: દેવેન્દ્ર સિંહ વિરુદ્ધ ગ્રેટ હોમ ડેવલપર્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કેસમાં ટ્રાન્સફર ઓફ પ્રોપર્ટી એક્ટની કલમ ૫૪ ની વ્યાખ્યા અને અસરો અંગે સ્પષ્ટતા

​🟣 ૩. કેસનું સંક્ષિપ્ત મથાડું અને કોર્ટની વિગતો

• ​કોર્ટનું નામ: અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ (માનનીય ન્યાયાધીશ અબ્દુલ શાહિદ)

• ​હુકમ નંબર / કેસ નંબર: સેકન્ડ અપીલ નંબર ૭૧ ઓફ ૨૦૨૬ (Second Appeal No. 71 of 2026)

​તારીખ: ૨૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (ચુકાદો સુનાવ્યા તારીખ)

​🟡 ૪. કેસની પૃષ્ઠભૂમિ અને વિવાદનો ઇતિહાસ

• ​અપીલકર્તા/પ્લેaintiff દેવેન્દ્ર સિંહે હાપુરની સિવિલ કોર્ટમાં મૂળ દાવો (Original Suit No. 360 of 2011) દાખલ કરીને ૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૦૮ના રોજ નોંધાયેલા રજિસ્ટર્ડ સેલ ડીડને રદ કરવાની માંગણી કરી હતી.

• ​પ્લેaintiff મુજબ, મિલકતના વેચાણ માટે કુલ રકમ નક્કી થઈ હતી જે પેટે આપવામાં આવેલા ચેકો અપૂરતા ફંડ (Insufficient Funds) ને કારણે બાઉન્સ થયા હતા.

• ​પ્રતિવાદી પક્ષે દલીલ કરી હતી કે વેચાણ દસ્તાવેજ કાયદેસર રીતે નોંધાયો છે, કબજો સોંપવામાં આવ્યો છે અને મ્યુટેશન પણ થઈ ગયું છે, તેથી માત્ર રકમ બાકી હોવાના કારણે સેલ ડીડ રદ થઈ શકે નહીં.

​🔴 ૫. કાનૂની મુદ્દાઓ

• ​શું ટ્રાન્સફર ઓફ પ્રોપર્ટી એક્ટ, ૧૮૮૨ ની કલમ ૫૪ હેઠળ જો વેચાણ કિંમત પૂરેપૂરી ચૂકવાઈ ન હોય તો રજિસ્ટર્ડ સેલ ડીડ શૂન્ય (Void) ગણી શકાય?

• ​શું વેચાણ કિંમતની ચુકવણી ન થવાના આધાર પર રજિસ્ટર્ડ વેચાણ દસ્તાવેજ રદ કરવાનો દાવો કાયદેસર રીતે ટકી શકે?

​🟠 ૬. મહત્વના અવલોકનો અને ઐતિહાસિક ચુકાદો

• ​સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના ચુકાદાઓ (દહીબેન વિરુદ્ધ અરવિંદભાઈ અને રાઝિયા બેગમ) ને ટાંકીને કોર્ટે નોંધ્યું કે રજિસ્ટર્ડ સેલ ડીડ થયા બાદ માલિકી હક્ક ટ્રાન્સફર થઈ જાય છે.

• ​માત્ર વેચાણ કિંમતનો અમુક હિસ્સો ચૂકવવાનો બાકી હોય અથવા ચેક બાઉન્સ થયા હોય તો તે સેલ ડીડ રદ કરવાનું કારણ બની શકે નહીં. પ્લેaintiff પાસે નાણાંની વસૂલાત માટેનો સિવિલ દાવો કરવાનો હક રહે છે.

​🟤 ૭. અંતિમ ચુકાદો અને નિર્ણય

• ​અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે નીચલી કોર્ટ અને પ્રથમ અપીલ કોર્ટના ચુકાદાને યોગ્ય ઠેરવતા વર્તમાન સેકન્ડ અપીલ સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધી (ડિમીસ કરી દીધી).

​📝 એક પેરેગ્રાફમાં સમજૂતી

​આ કેસ મુખ્યત્વે રજિસ્ટર્ડ સેલ ડીડની કાયદેસરતા અને વેચાણ કિંમતની ચુકવણી ન થવા વચ્ચેના વિવાદ સાથે સંકળાયેલો છે. અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ મિલકતનું કાયદેસર રજિસ્ટર્ડ સેલ ડીડ થઈ ગયું હોય અને માલિકી હક્ક ખરીદનારને ટ્રાન્સફર થઈ ગયા હોય, તો ખરીદનાર દ્વારા પૂરેપૂરી રકમ ન ચૂકવાઈ હોય કે ચેક બાઉન્સ થયા હોય તો પણ માત્ર તેટલા માત્રથી સેલ ડીડ રદ થઈ શકતું નથી. વેચનાર પક્ષ માત્ર બાકી નીકળતી રકમની કાનૂની વસૂલાત માટે સિવિલ દાવો અથવા નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ એક્ટ હેઠળ કાર્યવાહી કરી શકે છે, પરંતુ દસ્તાવેજ રદ કરવાની માંગણી ન્યાયસંગત નથી.