વકીલો, ડોક્ટરો, આર્કિટેક્ટ્સ, એન્જિનિયરો અને CA માટે મકાનના ૫૦ ચો.મી. સુધીના ભાગમાં ઓફિસ, ક્લિનિક કે પ્રિ-સ્કૂલ ચલાવવાની મંજૂરી મળશે.

 CGDCR-2017 માં ગુજરાત સરકારના મહત્વના સુધારા અને નિયમો

શિહરી વિકાસ અને જમીન ઉપયોગ નિયમોમાં પરિવર્તન

સ્પષ્ટતા / નોંધ: આપેલ ઈમેજ એ ગુજરાત સરકારના શહેરી વિકાસ વિભાગ દ્વારા CGDCR-2017 (કોમ્પ્રિહેન્સિવ જનરલ ડેવલપમેન્ટ કંટ્રોલ રેગ્યુલેશન્સ) માં સૂચવવામાં આવેલા નીતિગત સુધારા અંગેના સમાચાર અહેવાલ (News Report) છે, કોઈ કોર્ટ ચુકાદો નથી. તેથી, આ કોઈ કાનૂની કેસ નથી.

1. કેસનું સંક્ષિપ્ત મથાડું / મૂળ વિગત

ગુજરાત સરકારના શહેરી વિકાસ વિભાગ દ્વારા CGDCR-2017 માં રહેણાંક વિસ્તારો, એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ, બંગલા/એપાર્ટમેન્ટની વ્યાખ્યા અને ખાસ ઝોનમાં નિયંત્રણો અંગે સુધારા પ્રસ્તાવિત કરી નાગરિકો પાસેથી ૨ મહિનામાં વાંધા-સૂચનો મંગાવવામાં આવ્યા છે.

કોર્ટનું નામ: લાગુ પડતું નથી (સરકારી નીતિ/શહેરી વિકાસ વિભાગ, ગુજરાત સરકાર)

હુકમ / જાહેરનામા નંબર: CGDCR-2017 ડ્રાફ્ટ સુધારો

તારીખ: જાન્યુઆરી-૨૦૨૬ (સુધારા પ્રસ્તાવિત તારીખ)

કોર્ટનો ફોટોગ્રાફ: 

(આ સમાચાર સરકારી નીતિ સુધારા સાથે સંબંધિત છે)

2. પૃષ્ઠભૂમિ અને ઇતિહાસ

ભારત સરકારે જાન્યુઆરી-૨૦૨૬માં CGDCRમાં ફેરફાર કરીને ઝોન વાઇઝ 'નેગેટિવ લિસ્ટ' દાખલ કરવા સૂચવ્યું હતું. તેના આધારે ગુજરાત રાજ્યના શહેરી વિકાસ વિભાગે આ સુધારા સૂચવતો ડ્રાફ્ટ જાહેર કર્યો છે અને ૨ મહિના માટે હિતધારકો તથા સામાન્ય નાગરિકો પાસેથી વાંધા-સૂચનો માગ્યા છે. વાંધા-સૂચનો બાદ ફાઇનલ નિયમો અમલમાં મુકાશે.

3. મુખ્ય નીતિગત સુધારા અને કાનૂની/નિયમનકારી મુદ્દાઓ

ક) રહેણાંક વિસ્તારમાં વ્યાવસાયિક છૂટછાટ

સ્વતંત્ર મકાનો: વકીલો, ડોક્ટરો, આર્કિટેક્ટ્સ, એન્જિનિયરો અને CA માટે મકાનના ૫૦ ચો.મી. સુધીના ભાગમાં ઓફિસ, ક્લિનિક કે પ્રિ-સ્કૂલ ચલાવવાની મંજૂરી મળશે.

ફ્લેટ અને હોસ્ટેલ: રહેણાંક ફ્લેટમાં હોસ્ટેલ અને પેઇંગ ગેસ્ટ (PG) ની પ્રવૃત્તિઓને અધિકૃત (રૂપાંતરિત) કરવાની દરખાસ્ત છે.

ખ) મકાન અને બંગલાની નવી વ્યાખ્યા

૧૨ મીટર સુધીની ઊંચાઈ (ગ્રાઉન્ડ + ૨ માળ): ધરાવતા મકાનોને 'બંગલા' ગણવામાં આવશે.

૧૨ મીટરથી વધુ ઊંચાઈ: ધરાવતા મકાનો પર ફ્લેટના નિયમો લાગુ પડશે.

ગ) એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ અને કમર્શિયલ વપરાશ

ઓછામાં ઓછો ૧૦,૦૦૦ ચો.મી. નો પ્લોટ: હોય ત્યાં મહત્તમ ૬૦ ચો.મી. સુધીના ૨૨૫ યુનિટ બાંધવાની મંજૂરી મળશે.

તેમાં કુલ વપરાયેલી FSI ના ૧૦ ટકા સુધી કમર્શિયલ બાંધકામ માટે છૂટ મળશે.

ઘ) વિશેષ વિસ્તારો (ગિફ્ટ, રિવરફ્રન્ટ, સાયન્સ સિટી વગેરે) પર નિયંત્રણો

ગિફ્ટ સિટી, સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ, સાયન્સ સિટી અને ગાંધી આશ્રમ વિસ્તાર: ભારે ઉદ્યોગ, ગોડાઉન તથા પ્રદૂષણકારી પ્રવૃત્તિઓ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ.

ગામતળની હદ: ગામતળની હદથી ૨૦૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં શાળા, સિનેમા, શોપિંગ મોલ કે ભારે ઉદ્યોગોને મંજૂરી નહીં મળે.

એગ્રીકલ્ચર ઝોન: ફાર્મહાઉસ માટે ૫% ગ્રાઉન્ડ કવરેજ, ૦.૧ FSI અને ૮ મીટર ઊંચાઈ મળશે.

4. દરેક પેરેગ્રાફ આધારે ટૂંકમાં સાર

પેરેગ્રાફ ૧: સ્વતંત્ર મકાનોમાં વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ (ઓફિસ, ક્લિનિક, પ્રિ-સ્કૂલ) અને ફ્લેટમાં PG/હોસ્ટેલને કાનૂની મંજૂરી આપવા દરખાસ્ત.

પેરેગ્રાફ ૨: ૧૨ મીટરથી વધુ ઊંચાઈના મકાનો ફ્લેટ ગણાશે અને રહેણાંકના ૫૦ ચો.મી. ભાગમાં વ્યાવસાયિક વપરાશની છૂટ.

પેરેગ્રાફ ૩: એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ યોજનામાં ૧૦% FSI કમર્શિયલ બાંધકામ માટે ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી.

પેરેગ્રાફ ૪: વિશેષ ઓથોરિટી વિસ્તારો (ગિફ્ટ સિટી, રિવરફ્રન્ટ) માં પ્રદૂષણ અને ભારે ઉદ્યોગો પર કડક નિયંત્રણ.

5. એક પેરેગ્રાફમાં સંપૂર્ણ સમજૂતી

ગુજરાત સરકારે CGDCR-2017 માં પ્રસ્તાવિત સુધારા દ્વારા શહેરી વિસ્તારોમાં જમીન અને મકાનના ઉપયોગ અંગેના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે; જેમાં સ્વતંત્ર રહેણાંક મકાનોમાં ૫૦ ચો.મી. સુધી ઓફિસ/ક્લિનિક ચલાવવાની, ફ્લેટમાં PG/હોસ્ટેલને માન્યતા આપવાની, અને ૧૨ મીટરથી વધુ ઊંચા મકાનોને ફ્લેટ ગણવાની જોગવાઈ છે. સાથે જ, એફોર્ડેબલ હાઉસિંગમાં ૧૦% કમર્શિયલ FSI ની છૂટ આપવાની સાથે ગિફ્ટ સિટી, રિવરફ્રન્ટ અને ગામતળ વિસ્તારોમાં પર્યાવરણ અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા ભારે ઉદ્યોગો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.