રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજમાં 'સેમ-ડે' (એ જ દિવસે) પાકી નોંધના ઐતિહાસિક ઓર્ડિનન્સના અમલમાં 57 દિવસની ઘોર બેદરકારી

ગુજરાતમાં જમીન મહેસૂલ સુધારા: રાજ્યપાલના વટહુકમ અને વહીવટી વિલંબનો વિવાદ

રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજમાં 'સેમ-ડે' (એ જ દિવસે) પાકી નોંધના ઐતિહાસિક ઓર્ડિનન્સના અમલમાં 57 દિવસની ઘોર બેદરકારી

કેસનું સંક્ષિપ્ત મથાળું (Headline)

"નિયમ છતાં તંત્રએ 135-Dની નોટિસો ફાડી: લોકો પરેશાન; વટહુકમને ફાઇલોમાં દબાવી રાખનાર અધિકારીઓ સામે કાનૂની જવાબદારીનો પ્રશ્ન."

કોર્ટનું નામ / વહીવટી સત્તાધિકારી

મહેસૂલ વિભાગ, ગુજરાત સરકાર (રાજ્યપાલ શ્રીના વટહુકમ અન્વયે) અને રજૂઆતકર્તા: એડવોકેટ હેમાબેન શુક્લ (જૂનાગઢ).

હુકમ / વટહુકમ નંબર અને તારીખ વટહુકમ બહાર પાડ્યા તારીખ: 31 માર્ચ, 2026

મહેસૂલ વિભાગના પરિપત્રની તારીખ: 27 મે, 2026 (57 દિવસના વિલંબ બાદ)

📋 કેસની પૃષ્ઠભૂમિ (Background)

ગુજરાતમાં ખેતીની જમીનના રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજ થયા બાદ તેની પાકી નોંધ (મ્યુટેશન એન્ટ્રી) પાડવામાં થતો વિલંબ અને ભ્રષ્ટાચાર અટકાવવા માટે 31 માર્ચ, 2026 ના રોજ માનનીય રાજ્યપાલ દ્વારા એક વટહુકમ (Ordinance) બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. આ વટહુકમ મુજબ, જો દસ્તાવેજ રજિસ્ટર્ડ હોય તો તે જ દિવસે ('સેમ-ડે') કોઈ પણ પ્રકારની 135-Dની નોટિસ આપ્યા વિના પાકી નોંધ પ્રમાણિત કરવાની જોગવાઈ હતી.

પરંતુ, રાજ્યના વહીવટી તંત્રે (મહેસૂલ વિભાગે) આ વટહુકમને 57 દિવસ સુધી ફાઇલોમાં દબાવી રાખ્યો અને 27 મે, 2026 ના રોજ તેનો પરિપત્ર કર્યો. આ 57 દિવસ દરમિયાન જૂની પદ્ધતિ ચાલુ રાખીને હજારો લોકોને 135-D ની નોટિસો ઈસ્યુ કરી પરેશાન કરવામાં આવ્યા હતા.

⚖️ કાનૂની મુદ્દાઓ (Legal Issues)

વટહુકમની તત્કાલ અસર: બંધારણીય જોગવાઈ મુજબ રાજ્યપાલનો વટહુકમ બહાર પડે ત્યારથી જ કાયદા સમાન અમલી બને છે, તો મહેસૂલ વિભાગ તેને 57 દિવસ સુધી પરિપત્ર વિના રોકી શકે ખરો?

135-D નોટિસની કાનૂની જરૂરિયાત: વટહુકમમાં સ્પષ્ટ ના પાડવા છતાં કયા કાનૂની આધારે અધિકારીઓએ પ્રજાને નોટિસો ફાડી આપી?

અધિકારીઓની જવાબદારી: રાજ્યપાલના હુકમનો અનાદર કરનાર કલેક્ટરો અને મહેસૂલી અધિકારીઓ સામે કઈ કાનૂની કે શિસ્તભંગના પગલાં લઈ શકાય?

🔍 મહત્વના અવલોકનો (Important Observations)

ઓર્ડિનન્સ અને વાસ્તવિકતાનો તફાવત:

ઓર્ડિનન્સમાં જોગવાઈ: એ જ દિવસે નોંધ પ્રમાણિત કરવી, 135-D નોટિસ વગર, નોંધ થયા પછી વાંધા પ્રક્રિયા.

હાલની પ્રથા (વિલંબ): 30 થી 45 દિવસની રાહ જોવડાવવી અને નોંધ પાડતા પહેલા જ વાંધા પ્રક્રિયા શરૂ કરવી.

અધિકારીઓની ઉદાસીનતા: વહીવટી તંત્રની શિથિલતાને કારણે રાજ્યમાં હજારો લોકોના કામ વિલંબમાં પડ્યા અને લોકોએ વિના કારણે પરેશાની ભોગવવી પડી.

વધુ માહિતી માટે ડાઉનલોડ કરો.Application:- 

🏛️ અંતિમ માંગણી / ચુકાદા સમાન આદેશો

• જૂનાગઢના એડવોકેટ હેમાબેન શુક્લ દ્વારા રાજ્યપાલ, મુખ્યમંત્રી અને મુખ્ય તકેદારી આયુક્ત સમક્ષ માંગણી કરવામાં આવી છે કે:
• રાજ્યના તમામ કલેક્ટરોને 24 કલાકમાં આદેશ આપી 135-D ની નોટિસો આપવાનું તુરંત બંધ કરાવવામાં આવે.
• જે અધિકારીઓએ એ જ દિવસે નોંધ પ્રમાણિત નથી કરી તેમની સામે કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવે.

📝 મુદ્દા વાઈઝ વિસ્તારથી પેરેગ્રાફ મુજબ વિગતો અને સાર

પેરેગ્રાફ 1: રાજ્યપાલનો ઐતિહાસિક નિર્ણય અને તંત્રની ઉદાસીનતા

ગુજરાત સરકાર દ્વારા જમીન ખરીદ-વેચાણની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા માટે 31 માર્ચ 2026 ના રોજ વટહુકમ લવાયો હતો. નિયમ મુજબ રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજ થતાં જ તુરંત જ પાકી નોંધ પડી જવી જોઈએ. આમ છતાં, મહેસૂલ વિભાગના અધિકારીઓએ આ ફાઇલ 57 દિવસ સુધી દબાવી રાખીને સામાન્ય જનતાને જૂની પદ્ધતિથી હેરાન કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું.

ટૂંકમાં સાર: રાજ્યપાલના પ્રજાલક્ષી વટહુકમનો મહેસૂલ વિભાગે 57 દિવસ સુધી પરિપત્ર ન કરીને અમલ અટકાવી રાખ્યો.

પેરેગ્રાફ 2: ઓર્ડિનન્સની શરતો અને છૂટછાટો

આ વટહુકમનો લાભ મેળવવા માટે અમુક શરતો સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે. જેમ કે, છેલ્લા એક વર્ષમાં જમીન પર કોઈ નવી નોંધ ન પડી હોય, તમામ હિતધારકો (પક્ષકારો) ની સંમતિ હોય અને જમીન અંગે કોઈ કોર્ટ મેટર કે વિવાદ પડતર ન હોય. આ સ્થિતિમાં 135-D ની નોટિસ આપ્યા વિના જ તે જ દિવસે નોંધ પાકી કરવાની સત્તા અપાઈ છે.

ટૂંકમાં સાર: વિવાદરહિત અને સંમતિવાળા રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજોમાં કોઈ પણ નોટિસ આપ્યા વિના 'સેમ-ડે' નોંધ મંજૂર કરવાની કાયદાકીય જોગવાઈ છે.

પેરેગ્રાફ 3: વિવાદિત કાનૂની પ્રક્રિયા અને નિષ્ણાતોનો મત

ગુજરાત બાર એસોસિએશનના પૂર્વ વાઇસ ચેરમેન મુકેશ કામદારના જણાવ્યા મુજબ, જો રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજ સામે કોઈ વાંધા અરજી આવે, તો મામલતદારે તેને તકરારી નોંધ તરીકે દર્શાવી ડેપ્યુટી કલેક્ટર પાસે મોકલવાની હોય છે. પરંતુ, વાંધાની પ્રક્રિયા નોંધ પાડ્યા પછી થવી જોઈએ, નોંધ પાડતા પહેલાં જ પ્રક્રિયા રોકી રાખવી તે ઓર્ડિનન્સની વિરુદ્ધ છે.

ટૂંકમાં સાર: રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજ થતાં જ પહેલા નોંધ પાડી દેવી જોઈએ, વાંધા-તકરારની બાકીની પ્રોસિજર કાયદા મુજબ પછીથી પણ ફોલો થઈ શકે છે.

📌 એક પેરેગ્રાફમાં સમગ્ર મામલાની સમજૂતી (Conclusion)

સમગ્ર વિવાદ એ વાત પર આધારિત છે કે જ્યારે રાજ્યના વડા (રાજ્યપાલ) દ્વારા પ્રજાના હિતમાં 'સેમ-ડે' જમીનની નોંધ પ્રમાણિત કરવાનો વટહુકમ બહાર પાડવામાં આવ્યો, ત્યારે વહીવટી તંત્રએ સ્થાપિત હિતો અથવા વહીવટી શિથિલતાના કારણે તેનો પરિપત્ર 57 દિવસ સુધી અટકાવી રાખ્યો. આ ગાળામાં હજારો લોકોને કાયદા વિરુદ્ધ જઈને 135-D ની નોટિસો આપી પરેશાન કરાયા. હવે, કાનૂની નિષ્ણાતો અને વકીલો દ્વારા આ મામલે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કડક પગલાં લેવાની અને વટહુકમનો તાત્કાલિક અસરથી કડક અમલ કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે જેથી ડિજિટલ અને પારદર્શક શાસનનું લક્ષ્ય પૂરું થઈ શકે.