જમીન મહેસૂલ અધિનિયમ કલમ-૬૫ હેઠળ બિનખેતી (NA) પરવાનગી વિવાદ અને ટાઇટલ ક્લીયરેન્સનો મામલો

મોજે લીલેસરા (ગોધરા) ના સર્વે નંબર ૧૬૭/૫ ની ગણોતધારા ભંગ અને શરતભંગની કાર્યવાહી સંદર્ભે નાયબ કલેક્ટરશ્રીનો આખરી અભિપ્રાય

૧. કેસનું સંક્ષિપ્ત મથાળું (Case Metadata)

સક્ષમ સત્તામંડળ / કોર્ટનું નામ: નાયબ કલેક્ટર અને સબડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટની કચેરી, ગોધરા પ્રાંત, જી. પંચમહાલ.

હુકમ / પત્ર નંબર: નં.જમન/વશી.૧૬૧૦/૨૦૧૬

તારીખ: ૧૩ / ૦૭ / ૨૦૧૬

પક્ષકારો / પ્રતિ: જિલ્લા વિકાસ અધિકારીશ્રી, પંચમહાલ–ગોધરા.

સંબંધિત વિષય: જમીન મહેસૂલ અધિનિયમ-૧૮૭૯ ની કલમ-૬૫ હેઠળ રહેણાંક હેતુ માટે બિનખેતી પરવાનગી આપવા બાબત.

૨. કેસની પૃષ્ઠભૂમિ (Case Background)

વિસ્તારથી વિગતવાર પેરેગ્રાફ:

મોજે લીલેસરા, તા. ગોધરાના સર્વે નંબર ૧૬૭/૪/૧ ની ૦-૬૭-૬૬ ચો.મી. વાળી જમીનને રહેણાંક હેતુ માટે બિનખેતી (Non-Agricultural) કરવા માટેની એક દરખાસ્ત મામલતદારશ્રી ગોધરા તરફથી નાયબ કલેક્ટર કચેરીને મળેલ હતી. આ દરખાસ્તમાં રહેલી કાનૂની ક્ષતિઓ અને જરૂરી પૂર્તતા કરવા માટે નાયબ કલેક્ટર કચેરીએ પત્ર નં.જમન/પૂર્તતા/વશી.૬૯૩/૧૫, તા. ૨૩/૦૪/૨૦૧૫ થી સદર ફાઈલ મામલતદારશ્રી ગોધરાને પરત મોકલી હતી. આ દરમિયાન ધ્યાને આવ્યું કે આ જ જમીનની સમકક્ષ અને તેની સાથે જોડાયેલી મોજે લીલેસરાની સ.નં. ૧૬૭/૪ પૈકીની ૦-૮૫-૨૦ ચો.મી. જમીન માટે અરજદાર મહંમદ અબ્દુલમજીદ દુરવેશ દ્વારા પણ બિનખેતી માટે અરજી કરવામાં આવી હતી. આ અરજીને નિવાસી અધિક કલેક્ટરશ્રી પંચમહાલ-ગોધરાના પત્ર નં.જમન/બી.એ/એસ.આર.૧૮/૨૦૧૦-૧૧/વશી.૨૧૩૧ થી ૨૧૩૩/૧૫, તા. ૧૫/૦૫/૨૦૧૫ થી અગાઉ જ નામંજૂર કરી દેવામાં આવી હતી, કારણ કે સદરહુ જમીનનું કાનૂની ટાઇટલ ક્લીયર (દોષરહિત) જણાતું ન હતું.

દરેક પેરેગ્રાફ આધારે ટૂંકમાં સાર: મોજે લીલેસરાની સર્વે નંબર ૧૬૭/૪/૧ ની જમીનની બિનખેતી દરખાસ્ત કાનૂની ખામીઓને લીધે મામલતદારને પરત કરાઈ હતી; જ્યારે તેની સાથે જોડાયેલ અન્ય ભાગનું ટાઇટલ ક્લીયર ન હોવાથી અધિક કલેક્ટરે અગાઉ જ અરજી નામંજૂર કરી દીધી હતી.

૩. કાનૂની મુદ્દાઓ (Legal Issues)

વિસ્તારથી વિગતવાર પેરેગ્રાફ:

આ કેસમાં જમીન મહેસૂલ અધિનિયમ ઉપરાંત ગુજરાત ગણોત વહીવટ અને ખેતી જમીન કાયદાના ગંભીર ઉલ્લંઘનનો કાનૂની મુદ્દો સામેલ છે. રેકોર્ડની ચકાસણી દરમિયાન માલૂમ પડ્યું કે આ કામમાં સ.નં. ૧૬૭/૫ વાળી ૧-૧૪-૩૨ ચો.મી. જમીન પર અગાઉ ગણોતધારાની કલમ-૮૪(સી) હેઠળ કાયદેસરનો કેસ ચલાવીને આ જમીન 'સરકાર હસ્તક' દાખલ કરવાનો સ્પષ્ટ હુકમ કરવામાં આવ્યો હતો. આટલો કડક આદેશ હોવા છતાં, મામલતદાર અને કૃષિપંચ (Agricultural Tribunal) દ્વારા ગણોતધારાની કલમ-૭૦(બી) હેઠળ આ જમીનના કાયદાથી તદ્દન વિસંગત અને ગેરકાયદેસર રીતે ફેરફારો સ્વીકારવામાં આવ્યા હતા. આ ગેરકાનૂની ફેરફારો અને ગામ દફતરે થયેલી શરતભંગની વિગતોને ધ્યાને લઈ, નાયબ કલેક્ટર કચેરી દ્વારા પત્ર નં.જમન/વશી.૧૪૬૩/૧૬, તા. ૨૧/૦૭/૨૦૧૬ થી શરતભંગની કાયદેસરની દંડાત્મક કાર્યવાહી હાથ ધરવા માટે મામલતદારશ્રી ગોધરાને કડક સૂચના આપવામાં આવી છે.

દરેક પેરેગ્રાફ આધારે ટૂંકમાં સાર: જમીન ગણોતધારા કલમ-૮૪(સી) હેઠળ સરકાર હસ્તક કરવાનો હુકમ હોવા છતાં, મામલતદાર અને કૃષિપંચ દ્વારા કલમ-૭૦(બી) હેઠળ કાયદાવિરોધી ફેરફારો કરવામાં આવ્યા, જે શરતભંગનો ગંભીર કાનૂની ગુનો બને છે.

૪. મહત્વના અવલોકનો (Key Observations)

વિસ્તારથી વિગતવાર પેરેગ્રાફ:

સક્ષમ રાજસ્વ અધિકારી (નાયબ કલેક્ટરશ્રી) દ્વારા જમીન રેકોર્ડની ઝીણવટભરી તપાસ દરમિયાન એક મહત્વનું અવલોકન એ કરવામાં આવ્યું કે, મોજે લીલેસરાના જૂના સર્વે નંબર ૧૬૭/૪ અને સર્વે નંબર ૧૬૭/૫ ની બંને જમીનોનું કાયદેસર રીતે એકત્રીકરણ (Consolidation) કરવામાં આવ્યું છે. આ એકત્રીકરણના લીધે હવે આ જમીનને નવો સર્વે નંબર ૧૬૭/૫ આપવામાં આવેલ છે. આ નવીન ફેરફાર અંગે ગામ દફતરે ફેરફાર નોંધ નં. ૬૬૦૯, તા. ૧૨/૦૧/૨૦૧૧ થી નોંધ પણ દાખલ કરવામાં આવી ચૂકી છે. આ અવલોકન પરથી સાબિત થાય છે કે જે નવીન સર્વે નંબર માટે બિનખેતી પરવાનગીની માંગણી કરવામાં આવી રહી છે, તે મૂળભૂત રીતે વિવાદિત અને ગણોતધારા ભંગના કાનૂની દોષોથી ભરેલી જમીનનો જ એક ભાગ છે.

દરેક પેરેગ્રાફ આધારે ટૂંકમાં સાર: જુના સર્વે નંબરોનું એકત્રીકરણ કરીને નવો સર્વે નંબર ૧૬૭/૫ બનાવવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે સમગ્ર નવીન જમીન કાનૂની ક્ષતિઓ અને વિવાદિત ફેરફાર નોંધોથી પ્રભાવિત છે.

૫. અંતિમ ચુકાદો / અભિપ્રાય (Final Verdict)

વિસ્તારથી વિગતવાર પેરેગ્રાફ:

ઉપરોક્ત તમામ વહીવટી તપાસ, કાનૂની અધિનિયમોની જોગવાઈઓ અને અધિક કલેક્ટરશ્રીના અગાઉના આદેશોને ધ્યાનમાં રાખીને નાયબ કલેક્ટર, ગોધરા પ્રાંત દ્વારા આખરી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય મુજબ, માંગણીવાળી જમીનનું કાનૂની ટાઇટલ બિલકુલ 'ક્લીયર' (દોષરહિત અને વિવાદમુક્ત) જણાતું નથી. આથી, જમીન મહેસૂલ અધિનિયમ-૧૮૭૯ ની કલમ-૬૫ હેઠળ અરજદારની રહેણાંક હેતુ માટે બિનખેતી (NA) પરવાનગી મેળવવાની દરખાસ્ત અને માંગણી સક્ષમ કક્ષાએથી નામંજૂર (Reject) કરવાનો આદેશાત્મક અભિપ્રાય આપવામાં આવે છે.

દરેક પેરેગ્રાફ આધારે ટૂંકમાં સાર: જમીનનું શીર્ષક (Title) સ્પષ્ટ ન હોવાના કારણે અને તેના પર ગણોતધારા ભંગની ન્યાયિક પ્રક્રિયા ચાલુ હોવાથી, બિનખેતી (NA) કરવાની અરજી આખરી ધોરણે નામંજૂર કરવામાં આવે છે.

૬. સમગ્ર કેસની એક પેરેગ્રાફમાં સમજૂતી (Comprehensive One-Paragraph Summary)

પ્રસ્તુત કેસ પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરા તાલુકાના મોજે લીલેસરા ગામની નવીન સર્વે નંબર ૧૬૭/૫ (જુના સ.નં. ૧૬૭/૪/૧ અને ૧૬૭/૪ પૈકી) ની જમીનને રહેણાંક હેતુ માટે બિનખેતી (NA) કરાવવા અંગેનો છે; જેમાં નાયબ કલેક્ટર ગોધરા પ્રાંત દ્વારા જમીનનું ટાઇટલ કાયદેસર રીતે સ્પષ્ટ (Clear) ન હોવાના આધારે બિનખેતીની પરવાનગી નામંજૂર કરવાનો આખરી અભિપ્રાય આપવામાં આવ્યો છે, કારણ કે સદરહુ જમીન અગાઉ ગણોતધારા કલમ-૮૪(સી) હેઠળ સરકાર હસ્તક દાખલ કરવાનો આદેશ થયેલો હોવા છતાં મામલતદાર કચેરી અને કૃષિપંચ દ્વારા કલમ-૭૦(બી) હેઠળ કાયદાવિરોધી ફેરફાર નોંધો મંજૂર કરવામાં આવી હતી, જેને ઉચ્ચ રાજસ્વ સત્તામંડળે શરતભંગ ગણીને બિનખેતીની અરજી સદંતર નામંજૂર કરી મામલતદારને કાયદેસરની દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવા આદેશ આપ્યો છે.