દસ્તાવેજોની ઉપલબ્ધતા અને કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતના આધારે હાઇકોર્ટ દ્વારા ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ રદબાતલ કરાયો

ગુજરાત હાઇકોર્ટ દ્વારા અમદાવાદ ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટને ચોક્કસ સમયમર્યાદામાં પક્ષકારોને સાંભળી નવો આદેશ પસાર કરવા નિર્દેશ  

પિટિશનરને પૂરતા દસ્તાવેજો ન મળવા અને સુનાવણીની યોગ્ય તક ન મળવા બદલ ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ, અમદાવાદના તા. ૦૨/૦૫/૨૦૨૬ના આદેશને હાઇકોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો. હાઇકોર્ટની હાજરીમાં વીજ કંપની દ્વારા જરૂરી દસ્તાવેજો પૂરા પાડવામાં આવતા અને બંને પક્ષોની સંમતિથી જૂનો આદેશ રદ કરી, ચોક્કસ સમયસીમામાં પુનઃ સુનાવણી કરવા બાબત.  

ગુજરાત હાઇકોર્ટ

કોર્ટનું નામ: ગુજરાત ઉચ્ચ ન્યાયાલય (High Court of Gujarat at Ahmedabad)  

હુકમ નંબર: R/Special Civil Application No. 7811 of 2026 વિથ R/Special Civil Application No. 7814 of 2026  

તારીખ: ૦૯/૦૬/૨૦૨૬  

ન્યાયાધીશ: માનનીય જસ્ટિસ નિર્ઝર એસ. દેસાઈ (Honourable Mr. Justice Nirzar S. Desai)  

કેસની પૃષ્ઠભૂમિ

પિટિશનર રામદેવસિંહ લાખુભાઈ વાણર અને અન્ય લોકો દ્વારા અમદાવાદના ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ (ડી.એમ.) દ્વારા કેસ નંબર ૩૪ અને ૩૫ ઓફ ૨૦૨૬માં પસાર કરાયેલા તા. ૦૨/૦૫/૨૦૨૬ના આદેશોને પડકારતી રિટ પિટિશન દાખલ કરવામાં આવી હતી. પિટિશનરની મુખ્ય ફરિયાદ એ હતી કે ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષની કાર્યવાહીમાં તેમને જરૂરી દસ્તાવેજો આપવામાં આવ્યા નહોતા અને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવા માટે પૂરતો સમય કે સુનાવણીની અસરકારક તક મળી ન હતી.  

કાનૂની મુદ્દાઓ

કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતનું પાલન (Audi Alteram Partem): શું પિટિશનરને પૂરતા દસ્તાવેજો અને સુનાવણીની યોગ્ય તક આપ્યા વિના પસાર કરાયેલો વહીવટી આદેશ કાયદેસર ગણાય?  

સહમતિથી મામલો રિમાન્ડ કરવો: પક્ષકારો વચ્ચે સહમતિ સધાતા મામલાને ફરીથી યોગ્ય સુનાવણી માટે નીચલી સત્તાધિકારી પાસે મોકલવો.  

મહત્વના અવલોકનો

દસ્તાવેજોની ઉપલબ્ધતા: હાઇકોર્ટની કાર્યવાહી દરમિયાન, વીજ કંપનીના વકીલ દ્વારા તમામ જરૂરી દસ્તાવેજો પિટિશનરના વકીલને સોંપી દેવામાં આવ્યા હતા, જેથી દસ્તાવેજો ન મળવાની ફરિયાદનો નિકાલ આવ્યો હતો.  

સુનાવણીની તક: અગાઉ ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ કક્ષાએ પિટિશનરને પૂરતી તક ન મળી હોવાનું જણાતા, કોર્ટે બંને પક્ષોની સંમતિથી આદેશ રદ કરવાનું યોગ્ય માન્યું હતું.  

ચોમાસાની મુશ્કેલી: વીજ કંપની દ્વારા રજૂઆત કરાઈ હતી કે ચોમાસું શરૂ થતાં પાણી ભરાવાની સમસ્યાને કારણે વીજ થાંભલા ઊભા કરવાનું અને ફાઉન્ડેશનનું કામ ખોરવાઈ શકે તેમ છે, તેથી આ મામલે ઝડપી નિર્ણય જરૂરી છે.  

અંતિમ ચુકાદો

ગુજરાત હાઇકોર્ટે બંને પક્ષોની પરસ્પર સંમતિથી ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ, અમદાવાદના તા. ૦૨/૦૫/૨૦૨૬ના વિવાદાસ્પદ આદેશોને રદબાતલ (Quashed and Set Aside) કર્યા છે. અદાલતે આ કેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટને પરત (Remand) મોકલી નવેસરથી સુનાવણી કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. પક્ષકારોની સંમતિ મુજબ, પિટિશનરે તા. ૧૫/૦૬/૨૦૨૬ના રોજ ડી.એમ. સમક્ષ હાજર થવાનું રહેશે, સુનાવણી ૧૯/૦૬/૨૦૨૬ સુધીમાં પૂર્ણ કરવાની રહેશે અને ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટે તમામ રજૂઆતો ધ્યાને લઈ ૨૩/૦૬/૨૦૨૬ સુધીમાં નવો આદેશ પસાર કરવાનો રહેશે.  

મુદ્દા વાઈઝ વિસ્તારથી પેરેગ્રાફ મુજબ વિગતો

૧. દસ્તાવેજોની આપ-લે અને રજૂઆત

પિટિશનરના એડવોકેટ મિસ્ટર કોઠારીએ કોર્ટ સમક્ષ વધારાનું એફિડેવિટ રજૂ કરીને ચોક્કસ દસ્તાવેજોની માંગણી કરી હતી. તેની સામે વીજ કંપની વતી હાજર રહેલા એડવોકેટ મિસ્ટર હસુરકરે તે તમામ દસ્તાવેજો તૈયાર રાખ્યા હતા અને કોર્ટની હાજરીમાં જ પિટિશનરના એડવોકેટને સોંપ્યા હતા. પિટિશનરના વકીલે આ દસ્તાવેજો મળ્યાની પુષ્ટિ કરી હતી અને સ્વીકાર્યું હતું કે હવે દસ્તાવેજો બાબતે કોઈ ફરિયાદ બાકી રહેતી નથી.  

૨. મુખ્ય વિવાદ અને આદેશ રદ કરવાની સંમતિ

કેસનો મુખ્ય વિવાદ એ હતો કે અમદાવાદના ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ જ્યારે સુનાવણી ચાલી રહી ત્યારે પિટિશનરને પક્ષ રાખવા માટે પૂરતો સમય આપવામાં આવ્યો નહોતો. આથી કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતનું ઉલ્લંઘન થતું હોવાથી, વીજ કંપનીના વકીલે પણ આદેશ રદ કરીને નવેસરથી સુનાવણી કરવા સામે કોઈ વાંધો ઉઠાવ્યો નહોતો. પરિણામે, પરસ્પર સંમતિથી તા. ૦2/૦૫/૨૦૨૬ના આદેશો કોર્ટે રદ કર્યા હતા.  

૩. સમયમર્યાદાનું નિર્ધારણ અને ચોમાસાનો સંદર્ભ

વીજ કંપની દ્વારા કોર્ટ સમક્ષ એવી વ્યવહારિક મુશ્કેલી રજૂ કરવામાં આવી હતી કે જો આગામી દિવસોમાં ચોમાસું બેસી જશે અને પાણી ભરાશે, તો ઇલેક્ટ્રિક પોલ (વીજ થાંભલા) ઊભા કરવાનું કામ ખૂબ મુશ્કેલ બની જશે. આ ભૌગોલિક અને વહીવટી મુશ્કેલીને ધ્યાનમાં રાખીને બંને પક્ષોના વકીલો ઝડપી સુનાવણી માટે સહમત થયા હતા.  

૪. કોર્ટના ચોક્કસ નિર્દેશો

અદાલતે બંને પક્ષોની મુશ્કેલીઓનો સુમેળ સાધતા ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટને આદેશ આપ્યો કે તેઓ તા. ૧૫/૦૬/૨૦૨૬થી પક્ષકારોને સાંભળે. જો જરૂર પડે તો આ સુનાવણી રોજબરોજ (day-to-day)ના ધોરણે ચલાવવી પરંતુ કોઈ પણ સંજોગોમાં સુનાવણી તા. ૧૯/૦૬/૨૦૨૬ સુધીમાં આટોપી લેવી અને તા. ૨૩/૦૬/૨૦૨૬ સુધીમાં તમામ દલીલોને સમાવતો નવો આદેશ જાહેર કરવો.  

દરેક પેરેગ્રાફ આધારે ટૂંકમાં સાર

પેરેગ્રાફ ૧ નો સાર: પિટિશનરે કોર્ટમાં એફિડેવિટ દ્વારા દસ્તાવેજો માંગ્યા જે વીજ કંપનીએ તુરંત પૂરા પાડ્યા.  

પેરેગ્રાફ ૨ નો સાર: દસ્તાવેજો મળી જતાં પિટિશનરની તે બાબતની ફરિયાદનો અંત આવ્યો.  

પેરેગ્રાફ ૩ નો સાર: પિટિશનરની મુખ્ય ફરિયાદ નીચલી કોર્ટમાં સુનાવણીની પૂરતી તક ન મળવાની હતી.  

પેરેગ્રાફ ૪ નો સાર: દસ્તાવેજો મળી જતાં પિટિશનરનો આ અંગેનો અસંતોષ દૂર થયો.  

પેરેગ્રાફ ૫ નો સાર: સુનાવણીની તક આપવા માટે જૂનો આદેશ રદ કરવા સામે સામા પક્ષને વાંધો નહોતો.  

પેરેગ્રાફ ૬ નો સાર: પરસ્પર સંમતિથી ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ રદ કરી કેસ પુનઃ સુનાવણી માટે મોકલાયો.  

પેરેગ્રાફ ૭ નો સાર: વીજ કંપનીએ ચોમાસામાં પાણી ભરાવાના કારણે કામ અટકી પડવાની ચિંતા વ્યક્ત કરી.  

પેરેગ્રાફ ૮ નો સાર: બંને પક્ષો આગામી ૧૫ જૂનથી સુનાવણી શરૂ કરવા અને ઝડપી નિકાલ માટે સંમત થયા.  

પેરેગ્રાફ ૯ નો સાર: કોર્ટે ડી.એમ.ને ૧૫ જૂનથી રોજબરોજ સાંભળી, ૧૯ જૂન સુધીમાં સુનાવણી પૂર્ણ કરી ૨૩ જૂન સુધીમાં આદેશ કરવા જણાવ્યું.  

પેરેગ્રાફ ૧૦ નો સાર: ગુણદોષ (Merits) પર ચર્ચા કર્યા વિના બંને પિટિશન્સનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો.  

એક પેરેગ્રાફમાં સમજૂતી

આ કાનૂની વિવાદ મૂળભૂત રીતે વહીવટી પ્રક્રિયામાં કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતોના પાલન આસપાસ ફરે છે, જ્યાં પિટિશનરને ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવા માટે પૂરતા સાધનો (દસ્તાવેજો) અને સમય મળ્યા ન હતા. ગુજરાત હાઇકોર્ટે આ કેસમાં હસ્તક્ષેપ કરીને સૌપ્રથમ કોર્ટરૂમમાં જ પક્ષકારો વચ્ચે દસ્તાવેજોની આપ-લે કરાવી વિવાદનો એક ભાગ ઉકેલ્યો અને ત્યારબાદ, ચોમાસાની ઋતુને કારણે વીજ કંપનીના વહીવટી કામમાં વિલંબ ન થાય તે માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને કડક સમયપત્રક નક્કી કરી આપ્યું. અદાલતે કેસની યોગ્યતા (Merits) પર પોતે ચુકાદો આપવાને બદલે નીચલી સત્તાધિકારીને પક્ષકારોને નવેસરથી અને ઝડપી સાંભળવાનો આદેશ આપી ન્યાયિક સંતુલન જાળવ્યું છે.