મુસ્લિમ સગીરની મિલકતના વેચાણ અને નોંધણી અંગેના નિયમો

 મુસ્લિમ સગીરની મિલકતના વેચાણ અને નોંધણી અંગેના નિયમો.

આ પરિપત્ર મુખ્યત્વે મુસ્લિમ પર્સનલ લો (Mahomadan Law) હેઠળ સગીરની સ્થાવર મિલકતની તબદિલી અને તેની નોંધણી પ્રક્રિયા અંગે કાયદા વિભાગનું માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે. દસ્તાવેજ મુજબ, મુસ્લિમ કાયદામાં ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની વ્યક્તિને સગીર ગણવામાં આવે છે, અને પિતા, પિતાના વસિયતનામું દ્વારા નિયુક્ત એક્ઝિક્યુટર, દાદા (પિતાના પિતા), અથવા દાદાના એક્ઝિક્યુટરને જ કાયદેસરના વાલી (Legal Guardian) તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે. કાયદેસરના વાલી માત્ર વિશિષ્ટ સંજોગોમાં જ (જેમ કે મિલકતની બમણી કિંમત મળતી હોય, સગીરના ભરણપોષણ કે દેવાની ચુકવણી માટે જરૂરી હોય) કોર્ટની મંજૂરી વગર મિલકત વેચી શકે છે. જો વાલીની નિમણૂક કોર્ટ દ્વારા કરવામાં આવી હોય, તો મિલકતની તબદિલી માટે કોર્ટની પૂર્વ પરવાનગી લેવી ફરજિયાત છે. નોંધણી અધિકારી (Sub-Registrar) એ દસ્તાવેજની નોંધણી કરતા પહેલા સગીરના પ્રતિનિધિની ઓળખ અને અધિકારની ચકાસણી કરવા માટે જરૂરી પુરાવા માંગવાના રહેશે. 

આ પરિપત્રમાં મુસ્લિમ સગીરની સ્થાવર મિલકતની તબદિલી (વેચાણ) અને તેની નોંધણી પ્રક્રિયા અંગે કાયદા વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલ માર્ગદર્શન નીચે મુજબના મુદ્દાઓમાં વિગતવાર છે:

મુસ્લિમ સગીરની મિલકત અંગેના કાયદાકીય નિયમો

સગીરની વ્યાખ્યા: મહમદન લો (Mahomadan Law) ની કલમ ૩૪૮ મુજબ, જે વ્યક્તિએ ૧૮ વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કરી નથી તેને 'સગીર' ગણવામાં આવે છે.  

કાયદેસરના વાલી (Legal Guardians): કલમ ૩૫૯ મુજબ, સગીરની મિલકત માટે નીચેની વ્યક્તિઓ ક્રમવાર વાલી ગણાય છે:  

પિતા.  

પિતાના વસિયતનામા (Will) દ્વારા નિયુક્ત એક્ઝિક્યુટર.  

પિતાના પિતા (દાદા).  

દાદાના વસિયતનામા દ્વારા નિયુક્ત એક્ઝિક્યુટર. 

મિલકત વેચવાની સત્તા (કલમ ૩૬૨): કાયદેસરના વાલી સામાન્ય સંજોગોમાં મિલકત વેચી શકતા નથી, પરંતુ કલમ ૩૬૨ હેઠળના ખાસ કિસ્સાઓમાં જ વેચી શકે છે, જેમ કે:  

મિલકતની બમણી કિંમત મળતી હોય.  

સગીરના ભરણપોષણ માટે વેચાણ અનિવાર્ય હોય.  

મૃતકનું દેવું ચૂકવવા માટે અન્ય કોઈ સાધન ન હોય.  

મિલકત જર્જરિત થઈ રહી હોય અથવા આવક કરતા ખર્ચ વધી જતો હોય.  

કોર્ટ દ્વારા નિયુક્ત વાલી: જો કોઈ કાયદેસરના વાલી ન હોય તો કોર્ટ વાલીની નિમણૂક કરી શકે છે. આવા વાલીએ મિલકત ગીરો મૂકવા, વેચવા કે ભેટ આપવા માટે કોર્ટની પૂર્વ મંજૂરી લેવી ફરજિયાત છે.  

De Facto Guardian (હકીકતમાં વાલી): જે વ્યક્તિ કાયદેસર કે કોર્ટ દ્વારા નિયુક્ત નથી પરંતુ મિલકતનો હવાલો ધરાવે છે, તેમને મિલકતની તબદિલી કરવાની કોઈ સત્તા નથી. તેમની દ્વારા કરાયેલ આવું વેચાણ રદબાતલ (Void) ગણાય છે. 

સબરજીસ્ટ્રાર (નોંધણી અધિકારી) માટેની સૂચનાઓ

ઓળખની ચકાસણી: નોંધણી અધિનિયમ, ૧૯૦૮ની કલમ ૩૪ હેઠળ, સબરજીસ્ટ્રારે દસ્તાવેજ રજૂ કરનાર સગીરના પ્રતિનિધિની ઓળખ વિશે પૂરેપૂરો સંતોષ મેળવવો જરૂરી છે.  

પુરાવા માંગવાની સત્તા: પ્રતિનિધિની અધિકૃતતા અને ઓળખની ખાતરી કરવા માટે સબરજીસ્ટ્રાર જે જરૂરી લાગે તેવા કોઈ પણ પુરાવા કે દસ્તાવેજો માંગી શકે છે.  

અમલીકરણ: સબરજીસ્ટ્રાર કચેરીએ સગીરની મિલકતની નોંધણી વખતે આ પરિપત્ર અને કાયદા વિભાગના માર્ગદર્શનનું ચુસ્તપણે પાલન કરવાનું રહેશે.