જ્યુવેનાઈલ જસ્ટિસ એક્ટ ૨૦૨૧ ના સુધારાને હાઈકોર્ટની લીલી ઝંડી; દત્તક પ્રક્રિયા હવે બનશે વધુ ઝડપી.

જ્યુવેનાઈલ જસ્ટિસ એક્ટ ૨૦૨૧ ના સુધારાને હાઈકોર્ટની લીલી ઝંડી; દત્તક પ્રક્રિયા હવે બનશે વધુ ઝડપી.

 

મુદ્દા વાઈઝ વિગતવાર સમજૂતી

કોર્ટનો નિર્ણય: બોમ્બે હાઈકોર્ટે જ્યુવેનાઈલ જસ્ટિસ એક્ટમાં ૨૦૨૧માં કરવામાં આવેલા સુધારાને પડકારતી અરજી ફગાવી દીધી છે અને તેને માન્ય રાખ્યો છે.

જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટની સત્તા: હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દત્તક લેવાની પ્રક્રિયા (Adoption Proceedings) સાંભળવા અને તેના પર નિર્ણય લેવા માટે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (DM) સંપૂર્ણપણે સક્ષમ છે.

કાયદામાં ફેરફાર: આ સુધારા પહેલા દત્તક લેવાના આદેશો જારી કરવાની સત્તા માત્ર કોર્ટ પાસે હતી. ૨૦૨૧ ના સુધારા દ્વારા 'કોર્ટ' શબ્દને બદલે 'કલેક્ટર અને જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ' (એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર્સ) શબ્દો ઉમેરવામાં આવ્યા છે.

મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: આ ફેરફાર પાછળનો મુખ્ય હેતુ દત્તક લેવાની પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી બનાવવાનો અને વહીવટી વિલંબ ઘટાડવાનો છે, જેથી બાળકોને જલ્દી નવું ઘર મળી શકે.

અરજદારોનો વિરોધ: બે દંપતીઓ દ્વારા આ સુધારાને કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ન્યાયાધીશ ભારતી ડાંગરે અને મંજુષા દેશપાંડેની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે અરજદારોનો દાવો પાયાવિહોણો છે.

CARA ના નિયમો: સેન્ટ્રલ એડોપ્શન રિસોર્સ ઓથોરિટી (CARA) ના નિયમો મુજબ પણ હવે કોર્ટના આદેશને બદલે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટના માન્ય આદેશને સ્વીકૃતિ આપવામાં આવશે.

એક પેરેગ્રાફમાં સમજૂતી

બોમ્બે હાઈકોર્ટે જ્યુવેનાઈલ જસ્ટિસ એક્ટના ૨૦૨૧ ના સુધારાને સમર્થન આપતા જાહેર કર્યું છે કે બાળકોને દત્તક લેવાની કાયદાકીય પ્રક્રિયા હવે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ સ્તરે પૂર્ણ કરી શકાશે. અગાઉ આ સત્તા માત્ર ન્યાયતંત્ર (કોર્ટ) પાસે હતી, જેને કારણે પ્રક્રિયામાં ઘણો સમય લાગતો હતો. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે આ ફેરફારથી દત્તક પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા આવશે અને તે વધુ ઝડપી બનશે, જે અંતે બાળકોના કલ્યાણ માટે જ છે. આ ચુકાદા સાથે હવે કલેક્ટર કે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા અપાયેલા દત્તક લેવાના આદેશો કાયદેસર ગણાશે અને તેને 'કારા' (CARA) જેવી સંસ્થાઓ દ્વારા પણ માન્યતા આપવામાં આવશે.