"લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતી બે મહિલાઓને તાત્કાલિક પોલીસ સુરક્ષા મળવી જોઈએ: પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટનો મહત્વનો ચુકાદો"

"જીવન અને સ્વતંત્રતાના રક્ષણ માટે સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકાનો હવાલો આપતા, હાઈકોર્ટે કોઈ પણ વિલંબ વગર કપલને સુરક્ષા આપવાનો પોલીસને આદેશ કર્યો"

પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં જ એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતી બે પુખ્ત મહિલાઓ (સમલૈંગિક કપલ) ને તેમના પરિવાર તરફથી ધમકી કે જોખમ હોય તો તેમને તાત્કાલિક પોલીસ સુરક્ષા મળવી જોઈએ.

આ કેસ અને કોર્ટના આદેશની મુખ્ય વિગતો નીચે મુજબ છે:

૧. કેસની પૃષ્ઠભૂમિ (Background):

પટિયાલા (પંજાબ) ની બે પુખ્ત મહિલાઓ એકબીજા સાથે લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતી હતી. તેમના પરિવારજનો આ સંબંધની વિરુદ્ધમાં હતા, જેના કારણે તે બંનેને પોતાના જીવ અને સ્વતંત્રતાનું જોખમ હોવાનો ડર હતો. તેમણે ૧૪ મે ૨૦૨૬ ના રોજ પટિયાલાના સિનિયર સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઓફ પોલીસ (SSP) ને સુરક્ષા માટે અરજી કરી હતી, પરંતુ કોઈ પગલાં ન લેવાતા તેમણે હાઈકોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા.

૨. સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાનો સંદર્ભ:

હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ એચ.એસ. ગ્રેવાલે આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટના એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદા 'દેવુ જી નાયર વિરુદ્ધ કેરળ રાજ્ય અને અન્ય (2024)' નો સંદર્ભ આપ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે LGBTQ+ સમુદાય અને સમલૈંગિક યુગલોની સુરક્ષા માટે માર્ગદર્શિકા બહાર પાડેલી છે, જે મુજબ:

જે પાર્ટનર્સ સામાજિક કલંકનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેમને સુરક્ષા આપવામાં જો તંત્ર તટસ્થ કે ઉદાસીન રહે, તો તે તેમની મૂળભૂત સ્વતંત્રતાનું હનન છે.

જ્યારે પણ કોઈ સમલૈંગિક, ટ્રાન્સજેન્ડર, આંતરધર્મીય (inter-faith) કે આંતરજ્ઞાતીય (inter-caste) કપલ પોલીસ સુરક્ષાની માંગ કરે, ત્યારે તેમને કોઈ ગંભીર હિંસા થઈ છે કે નહીં તેની રાહ જોયા વિના, પ્રારંભિક વચગાળાના પગલા (ad-interim measure) તરીકે તાત્કાલિક પોલીસ સુરક્ષા આપવી જોઈએ. આ સુરક્ષા તેમની ગોપનીયતા અને ગરિમા જળવાઈ રહે તે રીતે આપવાની રહેશે.

૩. હાઈકોર્ટનો આદેશ:

હાઈકોર્ટે બંને મહિલાઓના લિવ-ઇન સ્ટેટસની કાયદેસરતા પર કોઈ ટિપ્પણી કર્યા વિના, પટિયાલાના એસએસપી (SSP) ને તાત્કાલિક આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ આ અરજીની તપાસ કરે અને કાયદા અનુસાર જરૂરી પગલાં ભરે જેથી અરજદારોના જીવન અને સ્વતંત્રતાને તેમના પરિવાર તરફથી કોઈ નુકસાન ન પહોંચે.

ટૂંકી માહિતી

પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટના સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદાનો હવાલો આપીને એક મહત્વપૂર્ણ આદેશમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતી બે પુખ્ત મહિલાઓ (સમલૈંગિક કપલ) ને તેમના પરિવાર તરફથી જો કોઈ ધમકી કે જોખમ હોય, તો તેમના સંબંધની કાયદેસરતા પર ગયા વિના પ્રારંભિક વચગાળાના પગલા તરીકે તેમને તાત્કાલિક પોલીસ સુરક્ષા મળવી જોઈએ. પટિયાલાની બે યુવતીઓ દ્વારા કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી કરતા જસ્ટિસ એચ.એસ. ગ્રેવાલે નોંધ્યું કે બંધારણની કલમ ૨૧ હેઠળ દરેક નાગરિકને જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર છે; તેથી કોઈ ગંભીર હિંસા થાય તેની રાહ જોયા વિના, પોલીસ પ્રશાસને LGBTQ+ કપલ્સની ગોપનીયતા અને ગરિમા જળવાય તે રીતે તાત્કાલિક સુરક્ષા આપવાની કાનૂની ફરજ નિભાવવી પડશે.

અહીં સમગ્ર બાબતની પાંચ સરળ વાક્યોમાં સમજૂતી આપી છે:

૧. પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે ચુકાદો આપ્યો છે કે લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતી બે પુખ્ત મહિલાઓને તેમના પરિવાર તરફથી જોખમ હોય તો તાત્કાલિક પોલીસ સુરક્ષા મળવી જોઈએ.

૨. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કપલના સંબંધોની કાયદેસરતા તપાસ્યા વિના પણ તેમના જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવું એ વહીવટીતંત્રની ફરજ છે.

૩. આ આદેશ આપતી વખતે હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટના વર્ષ ૨૦૨૪ના એ સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદાનો સંદર્ભ આપ્યો હતો, જે LGBTQ+ સમુદાયના અધિકારોની રક્ષા કરે છે.

૪. સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકા મુજબ, સામાજિક કલંક વેઠતા આવા કપલ્સ પર કોઈ ગંભીર હિંસા થાય ત્યાં સુધી પોલીસે રાહ જોવાની હોતી નથી, પરંતુ વચગાળાના પગલા તરીકે તરત સુરક્ષા આપવાની હોય છે.

૫. હાઈકોર્ટે પટિયાલા પોલીસને આ યુવતીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા આદેશ આપવાની સાથે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આનાથી અન્ય કોઈ દીવાની કે ફોજદારી કાનૂની કાર્યવાહી પર અસર નહીં પડે.